تغییر جرم حجمی و ضریب انتشار رطوبت میگو متاثر از چروکیدگی هنگام خشک‌شدن

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3 دانشگاه تربیت مدرس

4 دانشگاه صنعت نفت

doi
10.22034/jam.2025.66138.1320
چکیده

خشک ­ کردن بخشی از راهبرد مهندسی صنایع غذایی برای پاسخ سریع به نیازهای بازار مصرف، کاهش هزینه تولید، افزایش ماندگاری، بازده و کیفیت محصول است. میگو یک محصول دریایی فصلی پر رونق در جنوب کشور برای مصارف خارج فصل یا صادرات، خشک ­ می­شود. برای خشک‌کردن صنعتی میگو، دانستن خصوصیات فیزیکی از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. در این پژوهش اثر چروکیدگی میگو هنگام خشک ­ شدن در یک خشک ­ کن هوای داغ همرفتی بر تغییرات جرم‌حجمی و ضریب انتشار رطوبت مورد بررسی قرار گرفت. میگوی وانامی (سفید آمریکایی) پرورشی با هوای داغ در دو سطح سرعت یک و دو متر بر ثانیه و سه سطح دمای 40، 50 و60 درجه سلسیوس خشک شد. از 212 عدد میگو، 106 عدد میگو به صورت مکعب مستطیل و 106 عدد میگو به صورت کامل مورد آزمایش قرار گرفت. در هر آزمایش دما و رطوبت هوای ورودی و خروجی خشک ­ کن، و جرم، حجم، ضخامت و رطوبت نمونه‌ها اندازه ­ گیری شد. با استفاده از پردازش تصویر عکس­های تهیه شده در زمان آزمایش، مساحت نمونه­ها در فواصل زمانی مشخص محاسبه شد و بر مبنای این داده­ها، چروکیدگی (بر مبنای مساحت) تعیین شد. همچنین، چروکیدگی واقعی با استفاده از تغییرات حجم نمونه­ها محاسبه گردید. بر داده ­ های نسبت رطوبت (مبنای خشک) و چروکیدگی مدل ­ های خطی و غیرخطی نمایی و چند جمله‌ای درجه دو و سه در نرم ­ افزار MATLAB 2020 برازش داده شد و برای هر مدل شاخص­های SSE, RMSE, R 2 محاسبه شد. مطابق این شاخص­ها، مدل ­ های چند جمله ­ ای درجه دو و سه، بیشترین دقت برای تخمین چروکیدگی را داشتند. از این مدل ­ ها در حل معادله فیک استفاده شد و ضرایب انتشار رطوبت برای هر آزمایش به ازای هر مقدار چروکیدگی و نسبت رطوبت تعیین گردید. نتایج نشان داد که شکل نمونه و نوع مدل استفاده شده برای مقادیر چروکیدگی و محتوای رطوبت، بر مقدار ضرایب انتشار رطوبت محاسبه شده موثر بوده ­ اند.