ارزیابی عملکرد حسگرهای فاصله‌یاب نوری در اندازه‌گیری بلادرنگ زبری سطح خاک

نویسندگان

1 دانشگاه یزد

2

3 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22034/jam.2025.65789.1317
چکیده

اندازه‌گیری زبری سطح خاک‌های کشاورزی نقش مهمی در ارزیابی عامل‌های مختلف از جمله: عملکرد ادوات خاک‌ورزی، حفظ آب سطحی، آماده‌سازی بستر بذر و مدیریت رواناب سطحی دارد. روش‌های مرسوم اندازه‌گیری زبری اغلب از رویکرد توقف و حرکت استفاده می‌کنند که هم خسته‌کننده و هم زمان‌بر است. در صورت اندازه‌گیری بلادرنگ زبری خاک، زمان اندازه‌گیری به میزان قابل توجهی کاهش خواهد یافت و راه انجام اقدام‌های کارآمدتر در کشاورزی دقیق هموارتر می‌شود. در این مطالعه عملکرد حسگرهای نوری مادون قرمز و لیزری روی یک سیستم متحرک مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که سرعت دستگاه، تأثیر معنی‌داری بر عملکرد سامانه نداشت. اثر متقابل روش اندازه‌گیری و کلاس زبری در سطح یک درصد معنی‌دار بود. یک ارتباط قوی بین زبری‌ به‌دست آمده از پین‌متر و حسگر لیزری در سرعت‌های پیش‌روی کم‌تر ازkmh-1 5/3 (R² > 0.9) مشاهده شد، با وجود این‌که در سرعت kmh-1 8/4 مقدار ضریب تبیین مدل برازش به 79/0 کاهش یافت؛ اما تا حد زیادی موفق شد زبری واقعی را پیش‌بینی کند. این مطالعه نشان داد که استفاده از حسگرهای لیزری با نرخ جمع‌آوری داده‌های بالاتر می‌تواند تشخیص کلاس‌های زبری را تسهیل کند و ترسیم نقشه پروفیل خاک را شبیه به روش پین‌متر امکان‌پذیر نماید. روش مادون قرمز در سطوح با پستی و بلندی منظم، اختلاف معنی‌داری با روش پین‌متر نداشت ولی در سطوح نامنظم، در سطح یک درصد اختلاف معنی‌داری با روش پین متر داشت. یافته‌های تحقیق حاضر، بر پتانسیل حسگرهای نوری برای اندازه‌گیری سریع زبری خاک تأکید نمود.