اثر بخشی راهکارهای مدیریتی حفظ منابع آب زیرزمینی دشت مرودشت-خرامه با استفاده از پویایی سیستم‌ها

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

2 گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

doi
10.22059/ijswr.2023.351412.669399
چکیده

اخیراً، افزایش تقاضای آب و آلودگی منابع آب، باعث تهدید منابع آب زیرزمینی شده است. هدف از این تحقیق بررسی میزان تأثیر سناریو‌های حفظ منابع آب زیرزمینی دشت مرودشت-خرامه و تأثیر آن بر بهبود روند کاهش حجم آبخوان با استفاده از رویکرد پویایی سیستم می‌باشد. شرایط فعلی آبخوان طی دوره آماری 1398-1384 شبیه‌سازی و با توجه به مقادیر مشاهده‌ای حجم آبخوان واسنجی شد. سناریوها به سه صورت بررسی اثر تغییراقلیم، تغییر حجم آب تخصیص‌یافته به کشاورزان از سد درودزن و تغییر الگوی کشت تحت سناریوهای SSP1-2.6 و SSP5-8.5 بر حجم آبخوان اعمال شده است. به منظور بررسی اثر تغییراقلیم بر آبخوان مرودشت-خرامه در دوره‌ی 1400 تا 1425، داده‌های بارش مدل GFDL-ESM4 تحت دو سناریو SSP1-2.6  و SSP5-8.5 در نظر گرفته شد. بررسی تأثیر تغییر اقلیم و رهاسازی از سد درودزن نشان داد که در سناریو SSP1-2.6 به ترتیب 50 و 49 میلیون مترمکعب و در سناریو SSP5-8.5 به ترتیب 54 و67 میلیون مترمکعب از حجم و تغذیه آب زیرزمینی کاسته می‌شود. همچنین با حذف محصول برنج از الگوی کشت دشت مرودشت-خرامه در شرایط اقلیمی آینده تحت دو سناریو SSP1-2.6 و SSP5-8.5   که به ترتیب 495 و 207 میلیون متر مکعب به حجم آبخوان افزوده می‌شود، بیشترین تأثیر را در افزایش حجم آبخوان  نسبت به کاهش 30 و 50 درصدی سطح زیرکشت برنج خواهد داشت. بنابراین در راستای مدیریت و حفظ منابع آب زیرزمینی، تغییر الگوی کشت و جایگزین کشت‌های پرمصرف  با کشت‌های کم مصرف ضروری است.