ارزیابی شاخص‌های مکانیزاسیون زراعت برنج در شهرستان‌های آستانه اشرفیه و لاهیجان استان گیلان

نویسندگان

1 دانشگاه اصفهان

doi
10.22034/jam.2024.64248.1299
چکیده

تعیین شاخص‌های مکانیزاسیون برنج برای انتخاب درست ماشین‌های مربوطه و استفادۀ بهینه از آنها در اجرای به موقع عملیات کشاورزی ضروری است. برای تعیین وضعیت موجود مکانیزاسیون برنج و ارائة راهکارهای مکانیزاسیون در مراحل تولید این محصول، تحقیقی در شهرستان‌های لاهیجان و آستانه اشرفیه استان گیلان به‌اجرا درآمد. به این منظور، داده‌های لازم با تکمیل پرسشنامه،  مراجعه به منابع آماری موجود و بررسی‌های میدانی جمع‌آوری شد. با استفاده از اطلاعات به دست آمده، درجه مکانیزاسیون، سطح یا ضریب مکانیزاسیون، ظرفیت مکانیزاسیون، بازده اقتصادی مکانیزاسیون، بازده مزرعه‌ای ماشین، توان اجرایی بالقوۀ ماشینی و روز و ساعت کاری زراعت برنج محاسبه شد. تعداد ماشین‌ مورد نیاز برای تولید مکانیزه برنج با استفاده از روش فرصت زمانی برآورد گردید. نتایج به دست آمده از این مطالعه نشان داد که درجه مکانیزاسیون در شهرستان‌های لاهیجان و آستانه اشرفیه به ترتیب در عملیات خاک‌ورزی 100 و 100 درصد، نشاکاری 42/55 و 75/89 درصد، سمپاشی 09/34 و 98/57 درصد، وجین 23/2 و 04/5 درصد و برداشت مکانیزه برنج با دروگر و کمباین برنج 45/88 و 54/93 درصد است. سطح مکانیزاسیون، بازده اقتصادی و متوسط ظرفیت مکانیزاسیون برنج در شهرستان‌های لاهیجان و آستانه اشرفیه به ترتیب  24/3 و 86/4 اسب‌بخار بر هکتار، 69/0 و 51/0 تن بر اسب بخار و 57/201 و 92/437 اسب‌بخار-ساعت بر هکتار تعیین شد. به طور متوسط در شهرستان‌های لاهیجان و آستانه اشرفیه به ترتیب به ازای هر 34 و 36 هکتار یک تراکتور، 6 و 2 هکتار یک تیلر، 40 و 23 هکتار یک نشاکار و هر 40 و 29 هکتار یک کمباین موجود است. تعداد ماشین‌های موجود در شهرستان‌ لاهیجان در خاک‌ورزی 1/67، سمپاشی 2/70 و برداشت 8/40 درصد بیشتر و در نشاکاری 5/25، وجین 3/64 درصد کمتر و آستانه اشرفیه در خاک‌ورزی (شخم اول و شخم دوم، گلخرابی و تسطیح)  3/88، نشاکاری 6/23 و برداشت (دروگر، کمباین، بیلر) 9/45 درصد بیشتر و در سمپاشی 2/8 و وجین 7/10 درصد کمتر از تعداد برآورد شده است.