واکاوی محرکهای افشای استراتژی در گزارشهای سالانه شرکت: کاربست فراترکیب
نویسندگان
1 استادیار، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
doi
10.22059/frj.2023.358210.1007458چکیده
هدف: امروزه با توجه به تحولات اقتصادی، اطلاعات در فرایند سرمایهگذاری نقش مهمی را ایفا میکند؛ از این رو قوانین و مقررات شرکتها را ملزم میکند که اطلاعات مالی و عملیاتی و انعطافپذیری خود را در صورتهای مالی سالانه و یادداشتهای توضیحی افشا کنند. امروزه افشای اطلاعات، فقط به اطلاعات در خصوص وضعیت مالی، عملکرد مالی و جریانهای نقدی واحد تجاری در چارچوب گزارشهای مالی محدود نمیشود، بلکه شرکتها معمولاً دستهای از اطلاعات غیرمالی درباره عملکرد و چشمانداز خود را نیز با هدف اثرگذاری بر تصمیمات استفادهکنندگان افشا میکنند. همچنین شکاف گزارشگری میان انتظارات سرمایهگذاران و واحد تجاری، افشای اطلاعات درباره وضعیت آتی شرکتها را به امری مهم و حیاتی برای تسهیل فرایند تصمیمگیری و سرمایهگذاری تبدیل کرده است. افشای اطلاعات توسط شرکتها، یکی از ابزارهای مهم مدیران، بهمنظور انتقال اطلاعات مربوط به عملکرد مالی به سرمایهگذاران، اعتباردهندگان و سایر افراد ذینفع بوده است. از دید ذینفعان بیرونی، افشای اطلاعات اهمیت بسزایی دارد؛ زیرا مدیران نگران شهرت خود هستند. چنین افشایی باعث میشود که مدیریت شرکت، سرمایهگذاریهای ارزشمندی را برای استراتژی انجام دهد. افشای استراتژی از سوی شرکتها، برای سرمایهگذاران لازم است و به بهبود گزارشگری و نیز فرایند تصمیمگیری منجر میشود. افشای استراتژی در گزارشهای سالانه توسط شرکتها، روشی برای انتقال اطلاعات مربوط به عملکرد استراتژی شرکت و آثار آن بر ذینفعان بهشمار میآید که شناسایی محرکها و عوامل مؤثر بر آن، بهدلیل نقش مهم این نوع گزارشگری در تصمیمگیریهای صحیح و آگاهانه، امری مهم و اثرگذار تلقی میشود. هدف از پژوهش حاضر، واکاوی محرکهای افشای استراتژی در گزارشهای سالانه شرکت است. روش: این پژوهش در سال ۱۴۰۱ با رویکرد کیفی و ابزار فراترکیب (متاسنتز)، به ارزیابی و تحلیل نظاممند نتایج و یافتههای پژوهشهای پیشین پرداخته است. در این پژوهش، در مجموع ۱۹۱ مقاله استخراج و پس از تجزیهوتحلیل مؤلفههای مدنظر، در نهایت ۲۶ مقاله برای بررسی انتخاب شد. با استفاده از روش کمی آنتروپی شانون، بر اساس رویکرد تحلیل محتوا، به تعیین ضرایب اثر اجزای شناساییشده در پژوهشهای نهایی شده، پرداخته شد. یافتهها: یافتهها حاکی از آن است که افشای استراتژی در گزارشهای سالانه، در ۱۲ مؤلفه و ۳۲ کد طبقهبندی میشود. در بین مؤلفههای شناساییشده، چشمانداز شرکت، بیانیه مأموریت، بیان استراتژی و نامگذاری و دامنه و مرجع استراتژیک، از بُعد زمانی نسبت به سایر مؤلفهها، اهمیت بیشتری دارند. الگوی افشای استراتژی در گزارشهای سالانه، قابلیت اتکای بسیار زیادی دارد و میتوان از آن، برای پاسخگویی به ذینفعان بهره برد. نتیجهگیری: این پژوهش با بررسی جامع عوامل مؤثر بر افشای استراتژی، چشمانداز جدیدی در بررسی محرکهای گزارشهای سالانه، در اختیار استفادهکنندگان نتایج پژوهش قرار میدهد و آگاهی ذینفعان را در شناسایی محرکها و عوامل مؤثر بر این نوع گزارشگری بهبود و ارتقا میبخشد.
