مهارپذیری تولید رواناب و هدررفت خاک با استفاده از پسماندهای مختلف گوگردی در خاک‌ مارنی

نویسندگان

1 گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران

2 گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران

3 گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه تربیت‌ مدرس، نور، ایران

doi
10.22059/ijswr.2023.344083.669287
چکیده

امروزه فرسایش خاک یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌کره است. از طرفی تأمین نیازمندی‌های مختلف جامعه بشری، تولید زباله و پسماندهای مختلف و اغلب بدون استفاده را به دنبال دارد. بر همین اساس رویکردهای مختلف مدیریت پسماندها و افزایش بهره‌وری آن‌ها از طریق استفاده در مدیریت منابع خاک‎وآب می‌تواند منافع زیادی را به دنبال داشته باشد. در پژوهش حاضر از سه نوع پسماند گوگردی پالایشگاهی (تکه‌ای ، غباری و مخلوط با خاک) به‌عنوان افزودنی برای امکان‌سنجی مهار رواناب و هدررفت خاک مارنی منطقه مرزن‌آباد-کندلوس در شرایط آزمایشگاهی و در آزمایشگاه شبیه‌ساز باران و فرسایش خاک دانشگاه تربیت‌مدرس بین بهمن 1399 تا تیر 1400مدنظر قرار گرفت. برای این منظور از کرت کوچک با ابعاد 5/0×5/0×3/0 متر و شیب 25 درصد تحت بارش شبیه‌سازی‌شده با شدت 70 میلی‌متر بر ساعت و دوام 30 دقیقه استفاده شد. نتایج حاصل از پژوهش دلالت براثر معنی‌دار جداگانه سطح مصرف (04/0≥P) و نوع پسماند گوگردی (03/0≥P) و همچنین اثر متقابل سطح مصرف و نوع پسماند گوگردی (00/0≥P) بر حجم رواناب داشت. در خصوص هدررفت خاک نیز تأثیر معنی‌دار (02/0≥P) سطح‌های مختلف و غیرمعنی‌دار (06/0≤P) نوع پسماند گوگردی و همچنین اثر متقابل معنی‌دار (01/0≥P) سطح مصرف و نوع پسماند گوگردی بر هدررفت خاک از طریق تأثیر گوگرد بر ارتقای کیفیت و بهبود رفتار هیدرولوژیک خاک تائید شد. جمع‌بندی کلیه نتایج به‌دست‌آمده علاوه بر تأیید مصرف پسماند گوگردی در هریک از سطح‌ها و یا نوع، دلالت بر استفاده ترجیحی سطح دو گرم بر مترمربع گوگرد غباری داشته است.