مطالعه برخی مشخصات فیزیکی خاک با ابزار دقیق برای شناخت معضل فشردگی و اصلاح عملیات زیرشکن‌زنی مزارع نیشکر با رویکرد کشاورزی دقیق

نویسندگان

1 دانشگاه صنعتی امیرکبیر

2 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22034/jam.2024.59356.1263
چکیده

فشردگی خاک یک معضل، کشاورزی و محیط زیست است . در مزارع نیشکر  خوزستان مهم­ترین عملیات‌ها، استفاده از زیرشکن‌های سبک و ریپرهای بلدوزر برای رفع فشردگی می‌باشد. هدف از این تحقیق بعد از شناساندن و به­کارگیری ابزار و شیوه­های نمونه­برداری سریع و آسان برای شناخت دقیق­تر خاک و اثرات زیرشکن­زنی مرسوم و تاکید بر ضرورت کشاورزی دقیق در دو مزرعه 25 هکتاری است. نتایج نمونه‌برداری تا عمق80 سانتیمتر نشان داد، میزان شن از ذرات دیگر کمتر و مواد آلی  هر دو مزرعه از سطح به عمق کاهشی بود. رطوبت  در مزرعه1 با میانگین 64/7 و 42/17 و در مزرعه2 با 89/8 و 85/20 درصد به‌ترتیب کمترین و بیشترین است. تخلخل خاک  مزارع بسیار کم و از میانگین 85/35 تا 81/49 درصد مشاهده شد. کمترین و بیشترین تراکم نسبی خاک در مزرعه1 به‌ترتیب 41/76 و 08/82 درصد و در مزرعه2  16/77 و 07/82 درصد است. الگوی مرسوم زیرشکن­زنی موجب ایجاد لایه‌های سخت در عمق‌های حداقل 65 سانتی‌ می‌شود. فشردگی مزارع  نزدیک بهم و1.6 مگاپاسکال است و بیشینه فشردگی در لایه سطحی بین 7تا20 سانتیمتری و مربوط به مسیر جوی­ها و بالاتر از 3 مگاپاسکال بود. وضعیت فشردگی در جوی، پشته و پاشنه متغیر بوده و دلایل فشردگی­های سطحی و میانی عبارتند از، تردد ماشین‌های برداشت؛ سبدهای حمل نی؛ تقارن فصل بارندگی و برداشت؛ پاشنه شخم گاوآهن برگردان و ریپرها است. استفاده از ماشین الکتروهیدرولیک نفوذسنج مخروطی با نوآوری و به‌کارگیری سامانه برقی  امکان ترسیم نقشه‌های مشخصه­های فیزکی خاک  و تعیین حداکثر عمق­ زیرشکن­زنی برای پیش­گیری عبور از عمق بحرانی فراهم و  شرایط به‌کارگیری فناوری نرخ متغیر امکان­پذیر شد.