ارزیابی روش طیف‌سنجی مرئی- نزدیک فروسرخ موج کوتاه (Vis-SWNIR) برای سنجش رطوبت و غلظت ساکاروز در مواد فیبری متخلخل: مطالعه موردی باگاس نیشکر

نویسندگان
doi
10.22034/jam.2024.61798.1275
چکیده

بکارگیری طیف­سنج­های با محدوده طول موج مرئی- نزدیک فروسرخ موج کوتاه ( Vis-SWNIR ) به عنوان روشی سریع و کم­هزینه­ به منظور اندازه­گیری رطوبت و غلظت قند در مواد غذایی و کشاورزی مورد توجه محققین بوده است. هدف از این مطالعه، ارزیابی طیف‌سنجی بازتابی Vis-SWNIR برای اندازه­گیری رطوبت و غلظت ساکاروز در مواد فیبری متخلخل با مطالعه موردی بر روی باگاس نیشکر می­باشد. به منظور افزایش مساحت در تعامل بین نور و ماده و افزایش نسبت سیگنال به نویز، یک محفظه نورپردازی با دو لامپ هالوژن 50 وات در مقایسه با نورپردازی از طریق لامپ دستگاه طیف­سنج با فیبر نوری در محدوده طول موج 1100-400 نانومتر ساخته و استفاده شد. در گام اول تعداد 48 نمونه با افزودن رطوبت و ساکاروز محلول به کاه گندم آسیاب شده تهیه و اندازه­گیری شد. از روش­ رگرسیونی چند متغیره حداقل مربعات جزیی ( PLSR ) ، برای توسعۀ مدل­های پیش­بینی متغیرهای رطوبت و غلظت ساکاروز نمونه­ها استفاده شد. اعتبارسنجی مدل­ پیش­بینی PLSR با استفاده از روش نورپردازی لامپ هالوژن، پیش­بینی قوی­تری از درصد رطوبت (88/0 R 2 = ، 3/3 RMSE = و 07/3 RPD = ) و ساکاروز (78/0 R 2 = ، 95/3 RMSE = و 25/2 RPD = ) نمونه­های کاه در مقایسه با نورپردازی با فیبر نوری نشان داد که بیانگر قدرت پیشگویی بسیار خوبی می­باشد. نتایج ارزیابی سامانه بر روی 50 نمونه باگاس نیشکر برای درصد رطوبت (69/0 R 2 = ، 26/0 RMSE = و 46/1 RPD = ) و ساکاروز (44/0 R 2 = ، 27/0 RMSE = و 01/1 RPD = ) قدرت پیشگویی ضعیف­تری نشان داد که می­تواند به دلیل نایکنواخت بودن بافت نمونه­های باگاس در مقایسه با کاه و دامنه تغییرات محدودتر رطوبت و ساکاروز در نمونه­های باگاس باشد. نتایج این مطالعه نشان داد که محدوده طیف Vis-SWNIR می­تواند بر روی نمونه­های همگن فیبری در صورتی که محدوده تغییرات خصوصیات قابل توجه باشد قدرت پیشگویی مطلوبی داشته باشد.