بررسی کیفی، فنی و مالی بکارگیری الک‌های مختلف بر افت مفید و غیر مفید دانه ارقام گندم آبی و دیم در برخی استان‌های اقلیم معتدل کشور

نویسندگان

1 دانشگاه ارومیه

2 پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای

3 دانشگاه ملایر

doi
10.22034/jam.2023.54695.1214
چکیده

تعیین دقیق میزان افت گندم در مراکز خرید، از جمله مواردی است که همواره جزو دغدغه­های خریداران به خصوص بخش دولتی برای ایجاد اطمینان خاطر کشاورزان از خرید عادلانه محصول گندم است. در این تحقیق عملکرد چهار نوع الک جداساز با مش‌بندی‌های 20×5/1، 20×7/1، 20×2 و 2×2 میلی‌متر برای جداسازی ناخالصی‌ها در ارقام غالب گندم آبی و دیم، در سه استان سمنان، فارس و کرمانشاه از اقلیم معتدل کشور از نظر کیفی، فنی و مالی مورد بررسی قرار گرفت.‏‏ طبق نتایج، در صورت الک کردن گندم با الک 20×2 میلی‌متر، در نمونه حاصل بیشترین میزان پروتئین و حجم رسوب زلنی مشاهده گردید، هرچند تغییرات در خصوصیات نانوایی از جمله میزان سختی دانه قابل ملاحظه نبود. نمونه‏های الک شده با الک 20×5/1 میلی‌متر از کمترین میزان عدد فالینگ برخوردار بودند. میانگین افت غیرمفید در ارقام گندم‌های آبی و دیم به‌ترتیب‏ ‏55/1 و 61/1 درصد و میانگین افت مفید ارقام گندم در‌ الک‌های مش 20×5/1، 20×7/1، 20×2 و 2×2 میلی‌متر به‌ترتیب 084/0،  85/1، 7/4 و 6/0 درصد در استان‏های هدف مشخص شد. با تغییر الک جداسازی از الک مش2×2 میلی‌متر به الک‌های مش 20×2‏‏ ‏و20×7/1 میلی‌متر، میزان افت مفید بالاتر رفته و ارزش مالی گندم خریداری شده در مراکز خرید کاهش می­یابد. همچنین در جداسازی مقدماتی هر دو ناخالصی­ مفید و غیرمفید الک‌ مش 2×2 میلی‌متر نسبت به الک‌های دیگر کارایی بهتری داشت. بنابراین، کاربرد‏‏ ‏الک مش2×2 میلی‌متر برای تعیین افت مفید گندم در مراکز خرید استان­های هدف می‌تواند به نفع کشاورزان باشد.