مفاهیم مقوم فرایند وحىیابى عرضى تشریعى رسالى از منظر دیالکتیک الهى ابن عربى
نویسندگان
1 استاد گروه فلسفه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه حکمت و کلام دانشکده الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه پیام نور ، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه فلسفه دانشگاه پیام نور تهران ایران
doi
10.30473/pms.2023.10231چکیده
فرایند وحییابی، در نظام عرفانی ابنعربی با پنج مفهوم قوام مییابد. مسئله اصلی در این مقاله، چیستی این مفاهیم و چگونگی قوام بخشی آن به فرایند ایحاء و وحییابی نبی، در شبکه پیچیده و درهمتنیده مفاهیم ذومعنا و تفسیرپذیر منظومه معرفتی ابنعربی است. رهیافتهای به دست آمده در این پژوهش نشان میدهد، پنج مفهوم «دقیقه»، «رقیقه»، «روح»، «نور» و «نکته»، در فرایند وحی، معطوف و مکملِ معنایی یکدیگرند. دقیقه، امکان هرگونه آگاهى و ظهور؛ منجمله امکان ظهور آگاهى وحیانى تشریعى رسالى را فراهم میآورد و رقیقه (تعینبخش اسماء) شعاعهاى دادههاى حقایق أسمائی است که طرفسازى تضایف اشراقى را به انجام میرساند و در فرایند وحى، اسماء دخیل در وحی؛ یعنى حى، نور، علیم، حکیم، متکلم، سمیع و بصیر را در مبدأ قابلى مرآتی قلبى متعین میسازد و وساطت میکند. روح، همان رقایق اسماء الهى (حقیقت) خصوصا اسم الحى است که تعین یافتگى حقیقت معدوم العین و معقول؛ اما مؤثر اسم الحى را در مرائی أعیان، خصوصا مرات قلب نبى وساطت میکند و نور؛ همان افاضه و اضافه اشراقى حقیقت اسم النور است که جنبه آشکارگى کنه ذات براى خویش و بالتبع آن، براى ظهورات خویشتن را عهدهدار است و شعاعهاى ریسمان مانند او، روابط و مناسبات رقایقى و ظهور اطوار تکلمى و علمى وحى نبوى را به نحو فعل گفتارى در مرآت قلب نبى میسر میسازد. نکته، رد و اثرى است که از انعکاس حقایق أسمائی در مرائی قوابل وضع و رفع میشود.
