بررسی تأثیر شوری در برنامه‌ریزی آبیاری گندم با استفاده از شاخص‌های CWSI و WDI (مطالعه موردی ایرانشهر)

نویسندگان

1 دانشجوی آبیاری و زهکشی/گروه مهندسی آب/دانشکده آب و خاک/ دانشگاه زابل/ زابل/ ایران

2 عضو هیات علمی گروه مهندسی آب/ دانشکده آب و خاک/ دانشگاه زابل/ زابل /ایران

3 موسسه تحقیقات خاک و آب/ ;کرج/ ایران

4 عضو هیأت علمی گروه مهندسی آب/ دانشکده آب و خاک/ دانشگاه زابل/ زابل/ ایران

doi
10.22059/ijswr.2022.329849.669072
چکیده

وجود املاح در آب آبیاری و تبخیر-تعرق زیاد در شرایط اقلیمی سیستان و بلوچستان باعث تجمع نمک در خاک و در نتیجه افزایش نیروی اسمزی خاک می‌شود. یکی از راه‌های برنامه‌ریزی آبیاری گیاهان زراعی استفاده از شاخص‌های تنش آبی گیاه (CWSI) ایدسو و شاخص کمبود آب (WDI) موران می‌باشد. به‌منظور بررسی تأثیر شوری بر شاخص‌های CWSI و WDI و در نتیجه برنامه‌ریزی آبیاری گیاه گندم، آزمایشی با 3 تیمار شوری آب آبیاری در منطقه ایرانشهر استان سیستان و بلوچستان در سال زراعی 98-99 انجام شد. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 4 تکرار و تیمارهای (1) آبیاری با شوری 7/0، (2) آبیاری با شوری 5/2 و (3) آبیاری با شوری 2/5 دسی‌زیمنس بر متر اجرا شد. نتایج نشان داد که آبیاری با شوری 7/0 و 5/2 دسی‌زیمنس‌برمتر اختلاف معنی‌داری از نظر عملکرد و کارایی مصرف آب گندم نداشتند اما کاربرد آب با شوری 2/5 دسی زیمنس بر متر باعث کاهش معنی‌دار عملکرد و کارایی مصرف آب در سطح 1% شد. از طرفی شوری آب آبیاری باعث بالا رفتن خط مبنای بالایی در نمودار ایدسو و ضلع بالای ذوزنقه پیشنهادی موران گردید، اما تأثیری بر خط مبنای پایین (حد تعرق گیاه در شرایط استاندارد) نداشت. در نتیجه با توجه به تعریف شاخص‌های CWSI و WDI، این دو شاخص به‌ترتیب 19 و 22 درصد نسبت به تیمار شاهد کاهش پیدا کردند. میانگین شاخص‌های CWSI و WDI بهینه در تیمار اول (غیرشور) به‌ترتیب 39/0 و 38/0 و در تیمار خیلی شور به‌ترتیب 33/0 و 32/0 بدست آمد. نتایج نشان داد که با افزایش شوری آب آبیاری دور آبیاری کاهش می‌یابد.