فراتحلیل اثر خاک ورزی حفاظتی بر عملکرد سیب زمینی

نویسندگان

1 جهاد دانشگاهی

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3

doi
10.22034/jam.2022.15716
چکیده

علیرغم تأثیر منفی شخم با گاوآهن برگرداندار بر ساختمان خاک و حاصلخیزی آن، اکثر کشاورزان اعتقاد دارند که قبل از کاشت سیب­زمینی می­بایست زمین با گاوآهن برگرداندار شخم زده شود. اما خاک­ورزی حفاظتی به­دلیل پتانسیل حفاظت از منابع خاک و آب و نیز کاهش هزینه­های تولید می­تواند یک سیستم جایگزین برای روش خاک­ورزی رایج در محصول سیب­زمینی باشد. بررسی­های متعددی از تاثیر روش­های مختلف خاک­ورزی در زراعت سیب­زمینی وجود دارد که به­طور عمده اثر این روش­های خاک­ورزی را بر عوامل مختلف مانند خواص فیزیکی خاک، هزینه­ها، عملکرد و ... بررسی کرده­اند. اکثر مطالعات انجام یافته فقط یک محدوده کوچک (آزمایشات مزرعه­ای در یک منطقه) را پوشش می­دهند. به­منظور کسب چشم انداز بهتری از تاثیر روش­های خاک­ورزی بر عملکرد سیب­زمینی، بررسی­های موجود به­صورت نظام­مند مرور شده و یافته­های آن­ها با روش فراتحلیل مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفت. مقالات منتشر شده در مجلات علمی، گزارش نهایی پروژه­های پژوهشی و مقالات مرتبط ارائه شده در کنگره­ها و نیز پایان­نامه­های دانشجویی در فاصله زمانی 1344 تا 1400 با استفاده از کلید واژه­های استاندارد مرور شد. در نهایت پس از کنترل کیفی، 25 مطالعه (5 مطالعه داخلی و 20 مطالعه خارجی) برای مقایسه روش­ کم­خاک­ورزی با خاک­ورزی رایج با استفاده از مدل تصادفی وارد فرایند فراتحلیل شدند. بر اساس نتایج، مقدار اندازه اثر (07/0 SMD = )، بدست آمد که حاکی از اثر مثبت جزیی روش کم­خاک­ورزی بر عملکرد سیب­زمینی بود و در مقایسه با خاک­ورزی رایج در کل باعث افزایش 13/0 درصدی عملکرد شده است. پیشنهاد می­شود روش­ کم­خاک­ورزی ( شخم با گاوآهن قلمی در فصل بهار قبل از کاشت سیب­زمینی+ دیسک) جایگزین روش رایج خاک­ورزی (شخم با گاوآهن برگرداندار+ دیسک+ ماله) شود.