برهم‌کنش فاصله نشاء و میزان کود نیتروژن بر برخی صفات زراعی و عملکرد دانه چهار ژنوتیپ‌ امیدبخش برنج

نویسندگان

1 مربی، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کهگیلویه و بویراحمد، سازمان تحقیقات آموزش

2 استادیار، بخش تحقیقات آب و خاک، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کهگیلویه و بویراحمد، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی،

doi
10.22059/ijswr.2023.348878.669366
چکیده

این پژوهش با هدف دستیابی به مناسب‌ترین فاصله نشاء و میزان کود نیتروژنه در واحد سطح بر روی چهار لاین‌ امیدبخش برنج در استان کهگیلویه و بویراحمد شهرستان چرام در سال‌های زراعی 1395 و 1396 اجرا گردید. فاکتور فاصله نشاء در سه سطح 15×15، 20×20 و 25×25 سانتی‌متر، و میزان نیتروژن در سه سطح 50، 100 و 150 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار به ‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در نظر گرفته شد. صفات مورد بررسی شامل تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدن، ارتفاع بوته، شاخص برداشت، اجزای عملکرد و عملکرد دانه بود. نتایج نشان داد که از نظر عملکرد دانه بین ژنوتیپ‌ها تفاوت معنی‌داری در سطح احتمال یک درصد وجود دارد. اﺛﺮ ﻓﻮاﺻﻞ ﮐﺎﺷﺖ، سطوح کود ﻧﯿﺘﺮوژنه و همچنین اﺛﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﻓﻮاﺻﻞ نشاء و سطوح کود ﻧﯿﺘﺮوژنه ﺑﺮ ﻋﻤﻠﮑﺮد داﻧﻪ از ﻧﻈﺮ آﻣﺎری در ﺳﻄﺢ اﺣﺘﻤﺎل 5% معنی‌دار شد. اثر ژنوتیپ‌ها و فواصل نشاء بر روی ارتفاع بوته، تعداد روز تا گلدهی و تعداد روز تا رسیدن معنی‌دار نبود؛ در حالی که اثر کود نیتروژنه بر سایر صفات در ﺳﻄﺢ اﺣﺘﻤﺎل 5% معنی‌دار شد. افزایش کود نیتروژنه، و کاهش فاصله نشاء، عملکرد دانه را به‌طور معنی‌داری کاهش داد. تعداد دانه در مترمربع و تعداد پنجه بارور، اجزای موثر بر تفاوت عملکرد دانه بودند. نتایج نشان داد عملکرد دانه ژنوتیپ‌ها در فاصله نشاء دوم تفاوت معنی‌داری با سایر فواصل نشاء داشت. بیش‌ترین عملکرد دانه از تیمار ژنوتیپ 3 در فاصله نشاء دوم (20×20 سانتی‌متر) و سطح دوم مصرف کود نیتروژنه (100 کیلوگرم در هکتار) به‌میزان 503/9 تن در هکتار به‌دست آمد؛ لذا می‌توان این تیمار را با در نظر گرفتن ملاحظات اقتصادی و زیست محیطی به کار برد.