فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قرآن کریم برای هدایت انسان­ها و وصول آنان به سعادت ابدی فرو فرستاده شده است؛ چه اینکه مخاطب قرآن نیز انسان­ها با همه مراتب مختلف و تنوع استعدادهای شأن است. با نظر به همین نکته، قرآن خود مراتبی داشته و افزون بر مرتبه ظاهری، بطونی دارد که هر انسانی نسبت به استعداد خویش از آن جرعه می­نوشد. ملاصدرا با استشهاد به حدیثی در مـورد بطـون هفت­گانه قـرآن کریم، آن را به مراتب هفت­گانه سیر و سلوک انسانی تطبیق می­دهد و بر آن است که هر یک از بطون قرآنی منطبق با مرحله­ای از سیر انسانی می­باشد. پرسش اصلی تحقیق حاضر آن است که چه نقدهایی بر ملاصدرا در استناد به حدیث بطون هفت­گانه قرآن کریم وارد است؟ یافته­های پژوهش در روشی تحلیلی انتقادی به کلمات صدرالمتألهین نشان می­دهد: هر چند احادیثی در منابع روائی شیعی یافت می­شود که قرآن را دارای ظاهر و باطنی می­داند، اما عدد مورد استناد ملاصدرا دقیـق نبـوده و نمی­تـوان بـه ایـن عـدد در تحلیـل­های هستی­شناختی سیر انسانی تمسک جست. همچنین حدیث یادشده در جوامع روائی ما یافت نشده و احادیث شیعی فقط در بطون داشتن قرآن کریم با حدیث مورد نظر ملاصدرا اشتراک دارند.