فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

صرفه‌‌جویی، بهینه‌‌سازی مصرف آب، ارتقای شاخص‌‌های بهره‌‌وری و راندمان‌ها در بخش کشاورزی امری مهم و ضروری است. منطقه میاندوآب به-عنوان الگوی کاهش مصرف جهت حفظ آب واقعی برای احیاء دریاچه ارومیه از اهمیت خاصی برخوردار است. این تحقیق با هدف ارزیابی سناریوهای کاهش مصرف آب در سطح مزرعه با مدل گیاهی AquaCrop در منطقه میاندوآب انجام گرفت. برای این منظور از اطلاعات مزارع مربوط به پروژه کشاورزی پایدار طرح حفاظت از تالاب‌‌های ایران در منطقه میاندوآب استفاده شد. اطلاعات سال اول (سال زراعی 96-1395) برای واسنجی مدل و سال دوم (سال زراعی 97-1396) برای صحت‌‌سنجی مدل به‌کارگرفته شد. ارزیابی شاخص‌‌های آماری نشان از دقت و توانایی بالای مدل در شبیه‌‌سازی عملکرد دانه دارد. پس از واسنجی و صحت‌‌سنجی مدل، سناریوهای برنامه‌‌ریزی آبیاری در قالب تغییر عمق آبیاری به میزان 10، 20 و 30 درصد کاهش برای شرایط سال دوم مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفت. مقادیر شاخص‌‌های بهره‌‌وری آب با استفاده از اجزای بیلان و عملکرد شبیه‌سازی‌شده توسط مدل برای هر یک از مزارع محاسبه گردید. نتایج اندازه‌‌گیری‌‌های مزرعه در سال 97-96 نشان داد که در شرایط موجود متوسط میزان آب آبیاری و آب کاربردی برای گندم به ترتیب 4/405 و 4/580 میلی‌‌متر، متوسط عملکرد دانه 8340 کیلوگرم در هکتار، بهره‌‌وری آب آبیاری و آب کاربردی به ترتیب 27/2 و 52/1 کیلوگرم بر مترمکعب است. همچنین نتایج حاصل از بررسی سناریوهای کم آبیاری نشان داد سناریوی S3  ضمن کاهش 30 درصدی آب آبیاری می‌‌تواند عملکرد محصول را حدود 10 % کاهش داده و بهره‌‌وری آب را از 53/1 به 72/1 افزایش دهد. به‌طورکلی نتایج نشان داد می‌‌توان با برنامه‌‌ریزی مناسب و دقیق آبیاری به کمک مدل AquaCrop و بهبود مدیریت زراعی، عملکرد دانه گندم و بهره‌‌وری آب را افزایش داد و موجب صرفه‌‌جویی و حفظ آب در مقیاس مزرعه شد.