فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اولویت‌بندی مناطق بحرانی و استفاده از بهترین شیوه‌های مدیریتی از جمله مدیریت کشاورزی و حفاظتی، روش‌های موثری برای کاهش فرسایش در حوضه‌های آبریز هستند. این روش‌ها مزیتی برای مدیران و سرمایه گذاران برای جلوگیری از زیان‌های اقتصادی و مدیریت ریسک محسوب می‌شوند. در پژوهش حاضر، از مدل ArcSWAT برای ارزیابی تأثیر مدیریت کشاورزی و حفاظتی بر رواناب سطحی و بار رسوب در حوضه آبریز دشت بزرگ در استان خوزستان استفاده شد. گردآوری داده‌ها در سال 2021  انجام شد. واسنجی و اعتبارسنجی جریان سطحی به ترتیب برای دوره‌های آماری 2004 تا 2015 و 2016 تا 2021 انجام شد. همچنین بار رسوب برای دوره‌های آماری 2004 تا 2013 واسنجی و  برای سال‌های 2014 تا 2019 اعتبارسنجی گردید. سناریوهای تناوب، مدیریت بقایا و خاک‌ورزی به عنوان سناریوهای مدیریت زراعی و سناریوهای تراس‌بندی، کنتوربندی، نوارهای بافر گیاهی، کشت نواری و آبراهه چمنی به عنوان سناریوهای مدیریت حفاظت اعمال شدند.  نتایج ضرایب نش- ساتکلیف و تعیین برای واسنجی جریان سطحی ماهانه 7/0 و 72/0 و برای اعتبارسنجی 74/0 و 75/0 بدست آمد. این ضرایب برای هر دو مرحله واسنجی و اعتبارسنجی بار رسوب رضایت‌بخش نبود. اما مدل کارایی مناسبی در اولویت‌بندی مناطق بحرانی و شبیه‌سازی سناریوهای مدیریتی نشان داد. تفاوت در عرض آبراهه چمنی اثر معنی‌داری بر کاهش بار رسوب نداشت. سناریوهای تراس‌بندی و بافر گیاهی میزان رسوب را در سطح حوضه به ترتیب 76 و 5/62 درصد کاهش دادند و موثرترین سناریو شناخته شدند.  بطور کلی نتایج نشان داد که اعمال سناریوهای حفاظتی می‌تواند میزان بار رسوب را تا حد قابل توجهی کاهش دهد.