طراحی مدل تعیین تضامین جهت تأمین مالی طرحها و شرکتهای کوچک و متوسط (SME) فناور با استفاده از مدل فازی ـ عصبی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 کارشناس ارشد، گروه مدیریت اجرایی، دانشکده مدیریت علم و فناوری، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران.
3 دکتری، گروه مدیریت مالی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/frj.2022.313263.1007094چکیده
هدف: تأمین مالی شرکتهای کوچک و متوسط فناور، یکی از عوامل تعیینکننده موفقیت آتی آنهاست. بهطور عمده، داراییهای این شرکتها از نوع ناملموس و مبتنی بر دانش فنی است و با توجه به نوپا بودن، سوابق مالی و اعتباری چشمگیری ندارد. نظامهای تأمین مالی، بهصورت سنتی و بهمنظور مدیریت ریسک، از الگوهای مبتنی بر توثیق حداکثری داراییهای فیزیکی استفاده میکنند که با شرایط این کسبوکارها تناسبی ندارد و به بازنگری نیازمندند. مسئله اصلی این پژوهش، ارائه مدلی برای ارزیابی و تعیین تضامین طرحهای فناورانه و شرکتهای دانشبنیان است تا ضمن تسهیل دستیابی به منابع مالی، ریسک عدم بازپرداخت این منابع نیز مدیریت شود. روش: جامعه آماری، شرکتهای دانشبنیان دریافتکننده تسهیلات است که با استفاده از روش کوکران، 103 شرکت برای نمونه انتخاب شد. در گام نخست، معیارهای ارزیابی طرح و شرکت، تعریف و با بهکارگیری سیستم خبره فازی، شیوه رفتار مناسب با شرکتها تعیین شده است. در گام دوم، بهمنظور ایجاد یک سیستم یادگیرنده، نتایج گام نخست بهعنوان دادههای ورودی، در قالب سه الگوریتم شبکه عصبی در نرمافزار متلب پیادهسازی و الگوریتم ANFIS با دقت 93درصد نسبت به دادههای ورودی، انتخاب شده است. یافتهها: با توجه به دادههای بازپرداخت موجود در صندوق نوآوری و شکوفایی، مدل فازی ـ عصبی نهایی آزمون شد. نتایج آزمون و ارزیابی مدل، در 85درصد از موارد، نحوه عملکرد شرکتها در بازپرداخت منابع را بهصورت صحیح تشخیص داد و تضامین (وثایق ملکی و/یا ضمانتنامه بانکی) متناسب با آنها را پیشنهاد کرد. نتیجهگیری: مدل معرفیشده در این پژوهش، برای ارزیابی و اعتبارسنجی و تعیین تضامین طرحهای فناورانه و شرکتهای دانشبنیان معرفی شده است که ضمن تسهیل دستیابی آنها به منابع مالی، به مدیریت ریسک عدم بازپرداخت منابع نهاد مالی نیز کمک میکند. همچنین از روشهای جدید بهینهسازی بهره برده است و قابلیت یادگیرندگی نیز دارد.