فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 در این تحقیق محتوای فلزات سنگین (Zn، V، Ti، Pb، Ni، Mn، Cu، Cr و As) در 40 نمونه خاک و رسوب به همراه پنج نمونه رسوب معلق در آبراهه‌های حوزه لانیز کرج مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به فعالیت عمرانی به ویژه احداث آزادراه تهران – شمال در این حوزه، شاخص‌های آلودگی تک عنصره شامل Contamination Factor (CF)، شاخص زمین انباشتگی (Igeo) ، فاکتور غنی شدگی نرمال شده (EF) و فاکتور پتانسیل ریسک اکولوژیک تک عنصره (ER)؛ به همراه دو شاخص چند عنصر  Pollution Load Index (PLI) و ریسک اکولوژیک (RI) استفاده شدند. همچنین از تحلیل مولفه‌های اصلی و آنالیز خوشه‌ای برای گروه بندی عناصر و نمونه‌ها استفاده شد. نتایج  PCA نشان داد که دو گروه از عناصر با منشاء طبیعی و انسانی-طبیعی قابل تفکیک است. نتایج آنالیز خوشه‌ای بیانگر تفکیک 50 درصد نمونه‌های مرتبط با آزادراه در دو خوشه مجزا می‌باشد. براساس شاخص‌های CF، آلودگی شدید آرسنیک و سپس سرب و منگنز در نمونه‌های رسوب معلق و خاک مرتبط با آزادراه حاکم است. این آلودگی در شاخص Igeo برای آرسنیک نیز وجود دارد. همچنین براساس این شاخص اکثر نمونه‌های رسوب معلق مرتبط با آزادراه دارای کلاس شدید آلودگی از همه عناصر هستند. اما براساس شاخص غنی شدگی اصلاح شده با عنصر منگنز فقط یک نمونه متاثر و دو نمونه غیر متاثر از آزادراه دچار غنی شدگی شدید هستند و سایر نمونه‌ها غنی شدگی کم یا متوسطی دارند. بر خلاف شاخص‌های تک عنصره، در شاخص‌های تجمعی PLI و RI نمونه‌های رسوب معلق و خاک مرتبط با آزادراه دارای بار آلودگی و ریسک اکولوژیک پایینی هستند. نتایج این تحقیق نشان داد که استفاده جداگانه از شاخص‌های منفرد یا شاخص‌های یکپارچه آلودگی نمی‌تواند واقعیت آن در حوزه را نشان دهد.