ارزیابی و پیشبینی شاخصهای سلامتی و بهداشتی فلزات سنگین خاک مزارع کشاورزی شهر حمیدیه با رویکرد یادگیری ماشین
نویسندگان
1 باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد اهواز، دانشگاه آزاداسلامی، اهواز، ایران.
2 گروه پژوهشی توسعه کاربرد هوش مصنوعی در کشاورزی، محیط زیست و پزشکی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
3 گروه پژوهشی توسعه کاربرد هوش مصنوعی در صنایع استراتژیک، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
doi
10.22038/jreh.2026.27468چکیده
زمینه و هدف: یکی از آلاینده های خطرناک موجود در خاک فلزات سنگین میباشند که میتوانند برای محصولات کشاورزی مشکلاتی را ایجاد کنند. این تحقیق با هدف ارزیابی فلزات سنگین در خاک های مزارع کشاورزی شهر حمیدیه در شمال غرب کلانشهر اهواز در سال 1403 انجام شد.مواد و روش ها: نمونه برداری در فصل پاییز از 4 مزرعه کشاورزی با تکرار 20 نمونه انجام شد. در این تحقیق فلزات سنگین در خاک با استفاده از دستگاه جذب اتمی ـ پلاسما ICP-AES مدل Varian 710-ES ساخت شرکت اجیلنت آمریکا اندازهگیری شدند. ارزیابی خطر سلامت و دو مدل جنگل تصادفی و رگرسیون بردار پشتیبان فلزات سنگین خاک انجام شد.یافته ها: میانگین غلظت کادمیوم، سرب، آرسنیک، مس، روی و کروم بهترتیب 0/58، 76، 1/46، 34/25، 174/42 و 68/95 میلی گرم بر کیلوگرم بهدست آمد. میانگین فاکتور آلودگی، درجه آلودگی، درجه آلودگی اصلاح شده، شاخص بار آلودگی، شاخص آلودگی نمرو و شاخص خطر زیستی فلزات سنگین 1/12، 16/05، 2/67، 1/49، 3/34 و 130/99 بود. بالاترین شاخص خطر سرطان زایی و شاخص خطر غیرسرطان زایی مربوط کروم برای کودکان 5-10×2/72 و 1-10×2/39 بهدست آمد. سرب نیز بالاترین شاخص خطر غیرسرطان زایی (1-10×2/77) را برای دستگاه گوارش کودکان داشت. نتیجه گیری: نتایج فلزات سنگین در خاک مزارع کشاورزی شهر حمیدیه نشان داد که این آلاینده ها تأثیر بالایی بر خاک داشته و باعث آلودگی متوسط تا زیاد شدند، زیرا مقدار شاخص بار آلودگی عناصر مورد مطالعه بالاتر از 1 بهدست آمده است. ارزیابی شاخص خطر غیرسرطان زایی و شاخص خطر سرطان زایی نشان داد که کادمیوم، سرب، آرسنیک، مس، روی و کروم برای سلامتی انسان مشکلی ایجاد نمیکنند.