فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 سرب (Pb) یکی از فلزات سنگین غیرضروری و سمی برای گیاهان محسوب شده که قسمت عمده آلودگی ناشی از آن، حاصل استخراج از معادن، فعالیت­های صنعتی و استفاده از سوخت­های فسیلی است. برخی از گیاهان فلزدوست که اغلب از خانواده کلم هستند قادرند در خاک­های آلوده به فلزات سنگین رشد کنند. هدف از این مطالعه ارزیابی مقاومت و انباشت سرب گونه­ی فلزدوست شب­بو (Matthiola flavida) جمع آوری شده از اطراف معدن سرب و روی ایرانکوه اصفهان است که با گونه غیرفلزدوست (Matthiola incana) آن برای گیاه­پایی مقایسه شده است. گیاهان غیرفلزدوست و فلزدوست شب­بو به محیط­های هیدروپونیک منتقل شدند و پس از رشد رویشی مناسب به‌مدت 14 روز در معرض تیمارهای صفر، 10، 50، 100، 150 میلی­گرم در لیتر سرب قرار گرفتند. نتایج نشان داد با افزایش غلظت سرب رشد هر دو گونه کاهش یافت ولی همواره این کاهش رشد در گونه غیرفلزدوست بیشتر بود به­طوری­که در بالاترین سطح تنش، وزن خشک اندام­های هوایی و ریشه گونه فلزدوست نسبت به گروه شاهد به­ترتیب کاهش 1/7 و 8/28 درصدی داشت اما در گونه غیرفلزدوست این کاهش 9/69 و 8/60 درصدی بود. با افزایش غلظت سرب در محیط میزان سرب در ریشه هر دوگونه افزایش یافت اما میزان سرب در ریشه و انتقال آن به اندام­های هوایی گونه فلزدوست نسبت به گونه غیرفلزدوست در پایین­ترین سطح تنش، بیش از 4 برابر بود که با افزایش غلظت سرب کاهش یافت. بنابراین مکانیسم­های سازگاری گونه فلزدوست، توانایی کنترل انتقال سرب به اندام­های هوایی در غلظت­های مختلف است که آن را برای رویش درمناطق آلوده به سرب مناسب کرده است.