ارزیابی اثر پیش‌بینی قیمت محصولات کشاورزی بر کاهش افت تراز آب زیرزمینی با روش پویایی سیستم‌ها

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین

2 دانشجوی دوره دکتری علوم و مهندسی آب،دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی،دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین

doi
10.22059/ijswr.2022.345131.669305
چکیده

سد طالقان تأمین‌کننده اصلی آب مورد نیاز بخش کشاورزی دشت قزوین است. کاهش مقدار آب تخصیص یافته به شبکه آبیاری دشت قزوین از یک سو و عدم اطمینان کشاورزان از قیمت محصولات در هنگام عرضه به بازار که به دلیل وقفه زمانی بین تولید و عرضه محصول به بازار وجود دارد از سوی دیگر سبب شده است که کشاورزان با کاهش آیش و تخلیه منابع آب زیرزمینی به دنبال تأمین معیشت‌ خود باشند. در این مطالعه با هدف حفظ منابع آب زیرزمینی و تأمین معیشت کشاورزان اقدام به شبیه‌سازی تراز آب زیرزمینی تحت شش سناریو شامل: 1) تداوم برداشت فعلی بدون افزایش سطح زیر کشت 2) افزایش سطح زیرکشت از طریق کاهش آیش 3) بهینه‌سازی همزمان الگوی کشت و توزیع آب با پیش‌بینی قیمت محصولات 4) بهینه‌سازی همزمان الگوی کشت و توزیع آب با پیش‌بینی قیمت و کاهش خلاء عملکردی 5) بهینه‌سازی همزمان الگوی کشت و توزیع آب با پیش‌بینی قیمت و افزایش راندمان آبیاری 6) بهینه‌سازی همزمان الگوی کشت و توزیع آب با پیش‌بینی قیمت، افزایش راندمان آبیاری و کاهش خلاء عملکرد با استفاده از روش پویایی سیستم‌ها طی سال‌های 1416- 1381در شبکه آبیاری دشت قزوین شده است. تحلیل حساسیت و واسنجی مدل با استفاده از داده‌های مشاهداتی تراز آب زیرزمینی طی سال‌های 1395- 1381انجام شد. نتایج تحلیل حساسیت مدل حاکی از آن است که تغییرات تراز آب زیرزمینی در منطقه مورد مطالعه حساسیت بالایی به ضریب جریان بازگشتی بخش کشاورزی دارد. همچنین نتایج نشان داد متوسط افت سالانه تراز آب زیرزمینی در سناریو یک و دو به ترتیب 1/2 و 4/2 متر خواهد شد که با بهینه‌سازی همزمان الگوی کشت و توزیع آب با پیش‌بینی قیمت در سناریو سه، چهار، پنج و شش ضمن تضمین تأمین رفاه کشاورزان به طور متوسط سالانه به 6/1، 4/1، 3/1 و 2/1 متر خواهد رسید.