اثر ترکیبات یونی مختلف آب شور در انتقال کادمیوم در دو خاک با کربنات کلسیم متفاوت

نویسندگان

1 گروه خاکشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

2 گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ازاد اسلامی واحد کرج، کرج، ایران.

3 گروه خاکشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

4 گروه خاکشناسی-دانشگاه ازاد اسلامی واحد کرج-کرج-ایران

5 گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران.

doi
10.22059/ijswr.2022.350368.669383
چکیده

 پژوهش‌های اخیر، تأثیر شوری منابع آب و خاک بر فراهمی زیستی کادمیوم را نشان داده است. در این پژوهش اثر منابع مختلف شوری شامل کلریدسدیم، سولفات‌سدیم و کلریدکلسیم بر انتقال کادمیوم در دو خاک متفاوت مورد بررسی قرار گرفت. ستون‌های خاک با ارتفاع 50 و قطر درونی 10 سانتی‌متر در مدت 10 روز تحت آبشویی محلول کادمیوم با غلظت 100 میلی‌گرم در لیتر به همراه نمک-های مختلف کلریدسدیم، سولفات‌سدیم و کلریدکلسیم با غلظت 100 میلی‌اکیوالنت در لیتر قرار گرفت. غلظت کادمیوم در زه‌آب بیرون آمده از ستون در سه عمق 3، 7 و 50 سانتی‌متر اندازه‌گیری و نتایج مورد بررسی قرار گرفت. شبیه‌سازی گونه‌های شیمیایی کادمیوم محلول توسط نرم افزار Visual MINTEQ انجام گرفت. بودن نمک‌ها به همراه محلول کادمیوم باعث تحرک بیشتر و خروج مقادیر بیشتر کادمیوم نسبت به خاک شاهد گردید. در بین تیمارهای شوری، تیمار کلریدکلسیم با میانگین 6/19 میلی‌گرم در لیتر بیشترین و تیمار سولفات سدیم با 1/6 میلی‌گرم در لیتر کمترین مقادیر کادمیوم خروجی را داشتند. تیمارهای دارای کلر به‌دلیل تشکیل کمپلکس-های کلر-کادمیوم تأثیر بارزتری در خروج کادمیوم در ستون خاک داشتند. شبیه‌سازی کادمیوم محلول در تیمارهای دارای کلر نشان داد که گونه‌های CdCl+  و CdCl2(aq) بیش از 80 درصد گونه‌های موجود در زه‌آب را تشکیل می‌داد در صورتی‌که در تیمار دارای سولفات‌سدیم این نسبت در اختیار دو گونه Cd(SO4)2-2 و Cd(SO4)(aq)  بود. به‌طورکلی شرایط شوری متأثر از یون کلر در اراضی آلوده به کادمیوم می‌تواند پتانسیل ورود این فلز سمی به منابع آب و زنجیره غذایی را افزایش دهد.