مدل سازی پاسخ گیاه دانه روغنی کاملینا به تنش آبی

نویسندگان

1 گروه دکتری آبیاری و زهکشی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 گروه مهندسی معدن و محیط زیست دانشکده فنی و مهندسی / دانشگاه تربیت مدرس/ تهران ایران

3 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22059/ijswr.2022.344203.669290
چکیده

تنش آبی یکی از مهم‌ترین تنش‌های محدودکننده‌ی رشد و عملکرد گیاهان به ‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک است. بهترین راهکار برای مواجهه با تنش آبی، انتخاب گیاه سازگار به کم آبی است که بر پایۀ روش‌های مطمئن غربالگری از جمله پلی‌اتیلن گلایکول (PEG ) صورت می‌گیرد. در این پژوهش به ‌منظور ارزیابی مدل‌های تخمین‌گر و بررسی کمّی پاسخ کاملینا به سطوح آبی در مرحله‌ی جوانه‌زنی، مدل‌های کم‌آبی فدس و همکاران (F)، ون گنوختن (VG)، دیرکسن و آگوستین (DA) و همایی(H)  با هم مقایسه شدند. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SAS انجام شد. آزمایش‌ها در قالب طرح کاملاً تصادفی در پتری دیش در سال 1398 با سه تکرار در دانشگاه تربیت مدرس انجام شد. تیمارهای آبی شامل شش پتانسیل ماتریک 0 (شاهد بدون تنش)، 3000، 6000، 9000، 12000، 15000، 18000 سانتی‌متر بودند. پارامترهای جوانه‌زنی با استفاده از بسته SeedCalc در نرم‌افزار R محاسبه و از MATLAB برای کد نویسی و برازش مدل‌ها استفاده شد. حد آستانه‌ی تحمل به کم آبی شاخص‌های سرعت جوانه‌زنی (GSI)، میانگین طول گیاهچه (M-SL)، میانگین نسبت ریشه‌چه به ساقه‌چه (Razao) و بنیه بذر SV-S)) به ترتیب در تیمارهای شاهد، 6000 ،3000  و3000 سانتی‌متر بدست آمد. بر پایۀ پتانسیل‌های بدست آمده برای هر چهار شاخص جوانه‌زنی مورد بررسی، کاملینا گیاهی بسیار مقاوم به کم‌آبی است. در هر چهار شاخص GSI، M-SL ، SV-S و Razao مدل H به دلیل RMSE کوچک‌تر و EF بزرگ‌تر عملکرد بهتری ارائه داد. بیشترین مقدار پارامترهای GSI، Razao، M-SL، طول ساقه‌چه و طول ریشه‌چه به ترتیب در پتانسیل‌های شاهد، 3000، 6000، 3000 و 6000 سانتی‌متر بدست آمد که نشان دهندۀ مناسب بودن کشت کاملینا در مناطق تحت تنش آبی می‌باشد.