فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

برآورد رسوب‌دهی آبخیز، یک فرآیند مهم در مدیریت آبخیز است. به‌دلیل محدودیت اطلاعات تولید رسوب در آبخیزهای کوچک، روش‌هایی تجربی برای برآورد مقادیر آن در آبخیزهای مختلف توسعه داده شده‌است. اتصال رسوبی یکی از مشخصه‌های مهم تولید رسوب حوضه است و برای تخمین بهتر با نسبت تحویل رسوب (SDR) مقایسه می‌شود. هدف از پژوهش حاضر مقایسه و ارزیابی تغییرات مکانی مقادیر SDR و شاخص اتصال در مقیاس آبخیز کوچک است. این مطالعه در آبخیزمارچشمه استان سمنان با مساحت 2418 هکتار، انجام گردید. در خروجی این آبخیز یک بند خاکی توسط مدیریت آبخیزداری سازمان جهاد سازندگی سابق استان (1373)، احداث شده و در آبخیز بالادست آن هیچ‌گونه عملیات آبخیزداری اجرا نشده است. در سال 1391 توسط مرکز تحقیقات استان سمنان مقدار رسوب به تله افتاده در پشت بند اندازه گیری شد. لازم به ذکر است تا زمان اندازه‌گیری رسوب تمامی رسوب رسیده به‌خروجی آبخیز در مخزن بند به‌تله افتاده و رسوبی از بند سرریز ننموده است. بااستفاده از مقدار رسوب اندازه‌گیری شده، واسنجی مدل WaTEM/SEDEM برای محاسبة SDR انجام شد و مقادیر SDR برای کل حوضه به‌صورت توزیعی برآورد شد. نقشه‌ توزیعی شاخص اتصال رسوبی تهیه شد. بیش‌ترین مقدار نقشه SDR نزدیک به 5/0 و کمترین مقدار آن نزدیک به صفر و شاخص اتصال رسوبی از 71/6- تا 04/3 متغیر بود. براساس هر دو شاخص SDR و IC، نزدیک خروجی آبخیز میزان تحویل رسوب و انتقال رسوب بیشتر از میانگین کل آبخیز است؛ اما در قسمت‌های شمالی آبخیز، تمرکز حوضه بر تحویل و انتقال رسوب نیست. در نظر گرفتن این دوشاخص و نحوه پراکندگی آنها می‌تواند برای اولویت‌بندی مناطق ازنظر مدیریت فرسایش خاک و رسوب مورد اهمیت باشد. این مطالعه، کاربرد به‌روز داده‌های دردسترس و توسعه‌ی پتانسیل تحلیل آنها را نشان می‌دهد.