برآورد نیازآبی اکولوژیک تالاب‌های بین‌المللی بختگان و طشک و سهم عوامل اقلیمی و انسانی در خشکیدگی آنها

نویسندگان

1 اداره کل حفاظت محیط زیست فارس، شیراز، ایران

2 بخش مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22059/ijswr.2022.348250.669350
چکیده

تالا‌ب‌ بین‌المللی بختگان و طشک یکی از بزرگترین سایت‌های تالابی ایران است که در سال‌های اخیر خشک شده است. این تحقیق با هدف برآورد نیاز آبی اکولوژیک تالاب بختگان انجام شد. بدین منظور ابتدا تغییرات درازمدت داده‌های پایه شامل بارش در ایستگاه‌های منتخب، شاخص خشکسالی و تغییرات آورد رودخانه‌های کر و سیوند بعنوان منابع اصلی تغذیه تالاب‌های بختگان و طشک آنالیز شد. برای برآورد نیاز آبی اکولوژیک ابتدا تغییرات مساحت تالاب در درازمدت بررسی شد. همچنین تغییرات گونه‌ی فلامینگو بعنوان گونه شاخص تالاب هم‌راستا با تغییرات تالاب بررسی شد. میزان حقابه‌ی اکولوژیک مورد نیاز برای حفظ کارکردهای اکولوژیک تالاب‌های بختگان و طشک از رودخانه کر-سیوند در محل ورود به تالاب در شرایط خشکسالی، نرمال و ترسالیبه ترتیب 700 میلیون متر مکعب، 826 میلیون متر مکعب و 1037 میلیون مترمکعب برآورد گردید. بهترین زمان رهاسازی حقابه تالاب از منابع آبی بالادست به ترتیب اولویت، ماه‌های بهمن، اسفند و فروردین پیشنهاد می‌گردد. مهمترین عوامل موثر در خشکیدگی تالاب‌ها، افزایش سطح زیرکشت بالادست حوضه در اثر افزایش بیش از اندازه‌ی جمعیت حوضه، ، مدیریت ناصحیح و ناپایدار منابع آبی، احداث سدهای جدید در بالادست حوضه، کاهش بارندگی و افزایش شدت خشکسالی در دو دهه‌ی اخیر در منطقه بوده است.