اثر تلقیح باکتری‌های محرک رشد گیاه با خاک و سطوح مختلف کود فسفاته بر روی رشد و عملکرد گندم پاییزه

نویسندگان

1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران

doi
10.22059/ijswr.2022.339365.669215
چکیده

در حـال‌حاضـر باکتری‌های افزاینده رشد گیاه به‌عنوان گزینه‌ای برای افزایش کارآیی کودهای شیمیایی، به‌منظور افزایش حاصلخیزی خاک در تولید محصولات در کشاورزی پایدار مطـرح شـده‌اند. به منظور بررسی تأثیر تلقیح و کارایی باکتری‌های محرک رشد گیاه بر خصوصیات رشدی، دسترسی به عناصر غذایی، رشد و عملکرد گندم پاییزه مهدوی و سطوح مختلف کود فسفاته، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در شرایط مزرعه ای اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل پنج سطح کود فسفره (P) شامل عدم مصرف، 25، 50،  75 و 100 کیلوگرم در هکتار کود فسفاته براساس آنالیز خاک و تلقیح خاک با باکتری در چهار سطح عدم تلقیح خاک (I0)، تلقیح خاک با ازتوباکتر (I1)، تلقیح خاک با سودوموناس (I2)، تلقیح خاک با ازتوباکتر و سودوموناس (I3)  بود. نتایج حاصل از تجزیه واریانس صفات ارتفاع گیاه، طول ریشه و درصد جوانه‌زنی بذرهای گندم نشان دادند که بین سطوح مختلف کود فسفاته، نوع باکتری تلقیح شده و اثر متقابل آن‌ها در کلیه این صفات به جز درصد جوانه‌زنی اختلاف آماری معنی‌دار وجود داشت. در این پژوهش تیمار 100 درصد نیاز کود فسفره همراه تلقیح خاک با  ازتوباکتر و سودوموناس بالاترین تأثیر را در افزایش پارامترهای فسفر خاک (41%)، رشد و ارتفاع (28%)، عملکرد دانه (27%)، اجزای عملکرد (31% وزن دانه) و فسفردانه (38%) گندم نشان داد. افزایش در وزن کل گیاه به وسیله ریزوباکترها به واسطه افزایش در جذب عناصر غذایی و در نتیجه رشد بهتر گیاه می‌باشد که می-تواند موجب شاخص برداشت بالاتری گردد.