فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پایش مؤثر و به‌موقع خشکسالی می‌تواند به توسعه سامانه‌های خشکسالی و مدیریت بهینه منابع آبی کمک کند و این سامانه‌ها نیز به نوبه خود می‌توانند هزینه‌های ناشی از خشکسالی را به کمینه برسانند. هدف از این پژوهش، بررسی خشکسالی با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای سنجنده لندست و شاخص‌های خشکسالی هواشناسی و کشاورزی در سه منطقه با شرایط اقلیمی متفاوت (بیرجند، شیراز و رشت) می‌باشد. بدین منظور شاخص‌های خشکسالی بر مبنای داده‌های ماهواره‌ای شامل شاخص تفاوت پوشش گیاهی نرمال شده (NDVI)، شاخص پوشش گیاهی تعدیل‌کننده اثرات خاک (SAVI) و شاخص پوشش گیاهی نسبت ساده (SR) از روی تصاویر لندست برای دوره زمانی 2002، 2014 تا 2020 استخراج شد. سپس نتایج این شاخص‌ها با مقادیر شاخص بارش استاندارد (SPI) و شاخص شناسایی خشکسالی (RDI) مقایسه گردید. بررسی شاخص‌ها حاکی از بالا بودن مقدار شاخص‌ها در تمامی سال‌های مورد بررسی در منطقه رشت می‌باشد. در منطقه شیراز کاهش قابل توجهی در مقدار میانگین شاخص‌ها در ماه‌های August و September سال‌های 2015 تا 2020 اتفاق افتاد. همچنین این کاهش در مقدار میانگین شاخص‌ها در منطقه بیرجند از September سال 2002 تا 2020 دیده شد. از طرفی از میان ماه‎های مورد بررسی، ماه September سال 2015 در مناطق رشت و شیراز و سال 2014 (September) بیرجند بیشترین خشکسالی را از نظر شاخص‌های سنجش از دور داشته‌اند. نتایج نشان داد که در هر سه منطقه شاخص‌های سنجش از دور از جمله NDVI و SAVI همبستگی بالایی با شاخص‌های SPI و RDI دارند. با این تفاوت که شاخص RDI برای پایش و پیش‌بینی خشکسالی، بر شاخص SPI برتری دارد. در نتیجه، شاخص RDI علاوه بر مقدار بارندگی، تبخیرتعرق را نیز لحاظ می‌کند و از حساسیت بیشتری خصوصاً در مناطق خشک نظیر شیراز و بیرجند که مقدار تبخیرتعرق بیشتر از مقدار بارندگی می‌باشد، برخوردار است.