نقش پیچیدگی عملیات در تأثیر کیفیت حسابرسی بر ریسک بانک‌ها

نویسندگان

1 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 کارشناس ارشد، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

doi
10.22059/frj.2021.316006.1007114
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر شاخص‌های حسابرسی بر ابعاد ریسک بانک‌های پذیرفته‌شده در فرابورس ایران و بورس اوراق بهادار تهران با تأکید بر نقش میانجیگری پیچیدگی عملیات است. روش: جامعه آماری پژوهش، کلیه بانک‌های پذیرفته‌شده در فرابورس ایران و بورس اوراق بهادار تهران است. نمونه آماری شامل 16 بانک (144 سال ـ شرکت) در بازه زمانی 1389 تا 1397 در نظر گرفته شد. به‌‍منظور واکاوی تأثیر تعاملی متغیرها، از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) و برای تحلیل الگو، از رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS) در نرم‌افزار اسمارت پی‌ال‌اس استفاده شد. یافته‌ها: بر اساس یافته‌ها، در بین بانک‌های پذیرفته‌شده در فرابورس ایران و بورس اوراق بهادار تهران، شاخص‌های حسابرسی بر ابعاد ریسک بانک‌ها و پیچیدگی عملیات بانک‌ها تأثیر منفی و معناداری دارند. افزون بر این، با استفاده از آزمون سوبل، نتایج حاکی از این بود که پیچیدگی عملیات بانک‌ها به‌عنوان متغیر میانجی، بر رابطه بین شاخص‌های حسابرسی و ابعاد ریسک بانک‌ها تأثیر مثبت و معناداری می‌گذارد. یافته مهم دیگر پژوهش این بود که با استفاده آماره VAF مشخص شد 25 درصد از تأثیر کل شاخص‌های حسابرسی بر ابعاد ریسک، از طریق غیرمستقیم و توسط متغیر میانجی پیچیدگی عملیات بانک‌ها انجام می‌شود. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش، ریسک بانک‌ها متأثر از پیچیدگی عملیات است و ابعاد حسابرسی بر این دو عامل تأثیر دارد. بنابراین، اندازه حسابرس، تغییر و دوره تصدی مدیران و مؤسسه حسابرسی، درصد تحریف‌های کشف و گزارش ‌شده، تخصص حسابرس و شناخت وی از صنعت بانکداری، شهرت و شاخص کنترل کیفیت حسابرسی بر پیچیدگی عملیات و ریسک بانک‌ها تأثیر شایان ‌توجهی دارند که هنگام انتخاب حسابرس توسط مدیران بانک باید به آنها توجه شود. این یافته در مؤسسه‌های حسابرسی، برای تعیین مدیران و گروه حسابرسی نیز اهمیت بسزایی دارد.