بررسی انتقادی ادلۀ عقلی ملارجبعلی تبریزی بر اشتراک لفظی وجود

نویسندگان

1 استاد گروه فلسفه و حکمت، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران .

2 دانشجوی دکتری فلسفه دانشگاه تربیت مدرس و مربی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر (نویسنده مسئول)

3 دانشیار مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران.

doi
چکیده

ملارجبعلی تبریزی، فیلسوف عصر صفوی اصفهان، از جمله فیلسوفانی است که در بسیاری از اصول و مبانی حکمت متعالیه، ازجمله مسئله اشتراک معنوی وجود، با ملاصدرا مخالفت نموده است. تبریزی به شدت با اشتراک معنوی وجود مخالفت کرده و به اشتراک لفظی آن میان واجب و ممکن قائل است. تبریزی سه گونه دلیل بر مدعای خود آورده است؛ عقلی، استناد به کلام حکما و عرفا و دلیل روایی. نوشتار حاضر ضمن ارائه دیدگاه وی در این‌باره، سعی کرده با بیان ادله غیر روایی او، ضعف و کاستی آنها را نشان دهد. ازجمله ادله تبریزی بر مدعای خود، سخنان حکمای نام‌آوری چون معلم اول و ثانی است اما ما با بررسی اندیشه‌های آن بزرگان، نشان داده‌ایم که چگونه تبریزی عملاً دچار جزء‌نگری شده و صدر و ذیل آن سخنان یا دیگر سخنان آن بزرگان را نادیده گرفته است.