فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

روحانیت به عنوان یکی از زیر سیستم‏های اجتماعی ایران، در تعامل با محیط خارجی، علاوه بر تأثیرگذاری از آن متأثر نیز هست. در این میان، حرکت سیاسی ـ اجتماعی مشروطه و انقلاب اسلامی و نقش تأثیرگذار روحانیت در این دو دروه، این پرسش را به ذهن متبادر می‌سازد که ساختار و کارکردهای روحانیت در این دو مقطع چگونه بود؟ پاسخ به این سؤال موجب می‌شود محققان جامعه‌شناسی سیاسی بتوانند در پیش‌بینی تحوّلات آتی روابط روحانیت و نظام سیاسی از آن بهره‌مند شوند. روحانیت با شکست مشروطه، تلاش کرد تا به ساختار پراکندة خویش وحدت ببخشد و با انتقال مرجعیت به ایران، خود را به مرکز تحوّلات نزدیک‏تر نماید. از دیگر سو، کارکردهای روحانیت نیز تقلیل پیدا کرد. اما با وقوع انقلاب اسلامی، ساختار اقتداری و سازمانی روحانیت دچار تحوّل عظیمی شد و کارکردهایش گسترده‏تر گردید.