تاثیر بیوچار چوب انگور بر پاسخ ذرت به تنش کمبود آب در شرایط گلخانهای
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22059/ijswr.2022.345278.669309چکیده
یک مطالعه گلخانهای با هدف بررسی تاثیر بیوچار بر مراحل رشد رویشی و زایشی گیاه ذرت (Zea mays L.) تحت تنش کمبود آب انجام شد. بیوچار تولیدشده از پبرولیز خردههای چوب درخت انگور )در ℃350(، در نسبتهای وزنی 0، 5/0، 1، 2، 3، 4 و 5 درصد با یک خاک لوم شنی (نمونهبرداریشده از استان البرز) مخلوط و بهمنظور کشت ذرت استفاده شدند. آزمایش شامل دو تیمار کمآبیاری در مراحل رویشی (I1) و زایشی (I2) و یک تیمار آبیاری کافی روزانه در طول فصل رشد (I3) بود. گیاهان در دوره کمآبیاری در معرض چرخههای متوالی تر (آبیاری تا حد ظرفیت مزرعه) و خشکشدن خاک (ناشی از تعرق گیاه) با دامنه نوسان رطوبتcm3 cm-3 30/0- 18/0 قرار گرفتند. برخی ویژگیهای فیزیولوژیک گیاهان شامل شدت تعرق، هدایت روزنهای و شدت فتوسنتز در طول چرخههای خشکی خاک و زیستتوده در پایان آزمایش اندازهگیری شدند. منحنی رطوبتی خاک با استفاده از دستگاههای جعبه شنی و صفحات فشاری و هدایت هیدرولیکی غیراشباع (Kh) با دستگاه هایپروپ اندازهگیری شدند. نتایج نشان داد افزودن 4 درصد بیوچار به خاک، شدت تعرق را 81، 100 و 49 درصد در I1، و 228، 198 و 61 درصد در I2 بهترتیب در رطوبتهای خاک 18/0، 20/0 و cm3 cm-3 23/0 افزایش داد. میزان تاثیر بیوچار بر بهبود شاخصهای فیزیولوژیک گیاهان تحت تنش خشکیِ مرحله زایشی، بیشتر از مرحله رویشی بود. در نتیجهی این بهبود، شاخص برداشت گیاهان در خاکهای حاوی بیوچار برای تیمارهای I1 و I2، بهترتیب 35 و 50 درصد افزایش یافت. راندمان مصرف آب دانه نیز در تیمارهای I1 و I2 تحت تاثیر بیوچار بهترتیب 42 و 49 درصد افزایش یافت. با توجه به تاثیر اندک بیوچار بهویژه در محدوده خشک منحنی رطوبتی بر افزایش نگهداشت آب خاک، به نظر میرسد، کارکرد بیوچار در بالاتر نگهداشتن Kh و پتانسیل جریان ماتریک مهمترین عامل بهبود شدت تعرق در چرخههای خشکشدن خاک بود.