بررسی روند تغییرات کمیت و شوری آب زیرزمینی و عوامل مؤثر بر آن در حوضه شیراز با استفاده از دادههای زمینی و سنجشازدور
نویسندگان
1 استادیار، بخش مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، بخش مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 استادیار، بخش مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22059/ijswr.2022.343550.669281چکیده
افت سطح ایستابی و پیامدهای آن در مناطق خشک و نیمهخشک به دلیل بهرهبرداری بیرویه از منابع آب زیرزمینی یکی از چالشهای پیش رو در سالهای آینده خواهد بود. ازاینرو در این پژوهش به بررسی روند سطح آب زیرزمینی و شوری آن در حوضه شهر شیراز در طی دوره آماری 27 ساله (1372- 1399) پرداخته شد. بررسی سری زمانی تراز سطح ایستابی حاصل از چاههای پیزومتری با استفاده از آزمون منکندال نشاندهنده روند معنیدار کاهشی است؛ بهطوریکه روند منفی تغییرات سطح ایستابی بعد از نقطه تغییر در خردادماه 1381 به 8/2 برابر دوره قبل از خود افزایش یافته است. همچنین امکان کاربرد دادههای حاصل از ماهواره GRACE بهمنظور پایش سطح آب زیرزمینی موردبررسی قرار گرفت. نتایج حاکی از دقت بسیار خوب (NRMSE<10%) سریهای مختلف داده GRACE در تخمین تغییرات سطح آب زیرزمینی است. بررسی شوری آب زیرزمینی با استفاده از دادههای هدایت الکتریکی (EC) نشاندهنده روند افزایشی شوری در سطح حوضه بود. عوامل مؤثر بر روند کاهشی کمیت و کیفیت آب زیرزمینی عواملی چون مقدار بارندگی، جمعیت و پوشش گیاهی حاصل از ماهواره Landsat موردبررسی قرار گرفت. با توجه به نتایج حاصلشده مشاهده شد که دادههای بارندگی در حوضه دارای روند معنیدار نیست. از طرفی روند افزایشی جمعیت و پوشش گیاهی در حوضه و نبود منابع آب سطحی منجر به افزایش چشمگیر برداشت از منابع آب زیرزمینی گردیده است که در برنامهریزیها، پایداری سرزمین بایستی موردتوجه جدی مدیران قرار گیرد.