بررسی تغییرات سلولی رسوب با استفاده از شاخص اتصال ساختاری حوضه (مطالعه موردی: حوزه آبخیز ابوالعباس خوزستان)

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گلستان، ایران

2 استادیارگروه مهندسی طبیعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. zoratipour@asnrukh.ac.ir

doi
10.22059/ijswr.2022.340158.669224
چکیده

به‌طورکلی مدیریت جامع حوزه­های آبخیز درگرو دستیابی به تعادل اکو هیدرولوژیکی آبخیزها و ارتقاء معیشت ذینفعان است. یکی از ارکان اصلی اقدامات آبخیزداری، مدیریت رسوب از طریق عملیات حفاظت خاک با بهره­گیری از تکنیک­های نوین نظیر اتصال رسوب است. اتصال رسوب اصطلاحی نوظهور در حوزه­های آبخیز به شمار می­رود که اغلب برای توصیف ارتباطات درونی بین رواناب و منابع رسوب در بخش­های بالایی و خروجی آبخیز مربوطه استفاده می­شود. هدف از این پژوهش پایش دقیق تغییرات مکانی رسوب، با استفاده از شاخص اتصال ساختاری و تحلیل جریان رسوب از بالادست تا خروجی در حوضه‌ها که در حوزه آبخیز ابوالعباس خوزستان در دوره زمانی 1399 -1400 انجام گرفت. تحقیق حاضر بر پایه استفاده از  رویکرد پیشنهادی بورسلی و نیز استفاده از لایه وزنی عامل پوشش گیاهی استوار است. نتایج نشان داد شاخص بی‌بعد اتصال رسوب با دقت مکانی 30 متر، محدوده 9/7 – تا 4/3 برآورد و با میانگین 50/5- به دست آمد. دقت شاخص اتصال رسوب با ضریب تبیین 56/0 دقت خوبی در پایش پتانسیل حمل رسوب از بالادست تا خروجی حوضه دارد. با این وجود نتایج تحقیق نشان داد که روش­ نوین شاخص اتصال رسوب در مدل‌سازی جریان رسوب می­تواند به‌صورت پیکسلی (سلولی) ابزار مناسبی برای تشخیص مناطق همگن از نظر توزیع اتصال رسوب و نیز اتخاذ تصمیمات و برنامه­های مدیریتی فراهم آورد.