ارزیابی آلودگی فلزات سنگین در خاک شهری کرج (ایران)

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، دفتر آموزش و ترویج استاندارد، سازمان ملی استاندارد ایران، تهران، ایران

2 استادیار، گروه ژئوشیمی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 دانشیار، دانشکده زمین‎شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 کارشناسی ارشد، گروه زیست‏محیطی، سازمان زمین‏شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

doi
10.22071/gsj.2018.108260.1328
چکیده

به‌منظور بررسی اثرات ترافیک و آلودگی شهری بر غلظت فلزات سنگین، 40 نمونه خاک از فضاهای سبز کرج با کاربری‌های مختلف‌‌ و 5 نمونه از مناطق غیرآلوده به عنوان شاهد و زمینه ژئوشیمیایی برداشت شد. نمونه‌ها پس از آماده سازی با استفاده از دستگاه OES-ICP تجزیه شیمیایی شد. تحلیل آماری داده‌ها با استفاده از نرم افزار‌ SPSS نسخه 21 انجام شد. شاخص‌های آلودگی برای عناصر مورد توجه در شهر کرج تعیین و ارتباط آنها با عناصر دیگر تعیین شدند. بررسی‌های آماری نشان داد که توزیع فلزاتی مانند کادمیم، کروم، مس، نیکل و روی در خاک‌های شهر کرج شبیه به هم بوده و اغلب در مرکز شهر کرج (محدوده باغ‌های جهانشهر و پارک خانواده) نسبت به سایر مناطق شهر بیشتر است. خاک زمین‌های کشاورزی دارای فلزات سنگین کمتری نسبت به سایر زمین‌ها (پارک‌ها و باغ‌ها) است. این یافته‌ها مطابق با نتایجی است که توسط سایر محققان در مناطق دیگر جهان گزارش شده است. آرسنیک، گوگرد و سرب توزیع متفاوتی نسبت به سایر فلزات سنگین ذکر شده دارند. مقدار میانگین عناصر روی، فسفر، نیکل، مس، کروم و کادمیم در مرکز شهر بیشتر از سایر محدوده‌های شهری است. شاخص آلودگی فلزات سنگین در خاک کرج برای عناصر مختلف به ترتیب : As>S>P>Zn>Pb>Cu>Ni, Cr>Cd است. شاخص آلودگی فلزات سنگین برای خاک کرج 75/1 بوده که در ردیف خاک‌های با آلودگی متوسط قرار دارد.

کلیدواژه‌ها