محاسبه شاخص استرس مالی و تحلیل تأثیرهای آن بر رشد اقتصادی ایران؛ کاربردی از مدل خودرگرسیون مارکف ـ سوئیچینگ
نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
3 دانشیار گروه اقتصاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
doi
10.22059/frj.2019.275907.1006822چکیده
هدف: بازارهای مالی با کاهش هزینههای مبادلهای و عدم تقارنهای اطلاعاتی در اقتصاد، ارتقای سطح پسانداز، انباشت سرمایه و رشد اقتصادی را سبب میشوند. رشد بازارهای مالی کارا، در رشد اقتصادی نقش تعیینکنندهای دارد، ولی باید توجه شود که وقوع بحران در بازارهای مالی نیز میتواند به افت اقتصادی و در برخی موقعیتها به رکود اقتصادی منجر شود. یکی از علائم هشدار بحران مالی، استرسهای فزایندهای است که در بازارهای مالی روی میدهد و به افزایش نااطمینانی و بیثباتی در اقتصاد منجر میشود. از این رو هدف اصلی این پژوهش، محاسبه شاخص استرس مالی در بازارهای مالی ایران و شناسایی تأثیرهای آن بر رشد اقتصادی است. روش: در این پژوهش ابتدا با استفاده از دادههای فصلی بازارهای مالی مختلف، شامل بخش بانکی، بازار سهام و بازار ارز، شاخصی ترکیبی از استرس مالی برای اقتصاد ایران طی دوره زمانی 1370تا 1396 با استفاده از روش تحلیل مؤلفه اصلی (PCA) ساخته شد و در ادامه، تأثیرهای این شاخص بر رشد اقتصادی با استفاده از روش خودرگرسیون مارکف ـ سوئیچینگ ارزیابی شده است. استرس مالی نوعی کانال واسطه بین شوکها و بروز بحرانهای مالی در اقتصاد شناخته شده است. یافتهها: نتایج برآورد مدل نشان میدهد، اقتصاد ایران طی 13 سال استرس مالی منفی و طی نه سال استرس مالی مثبت داشته که بهترتیب باعث کاهش و افزایش رشد اقتصادی در کشور شده است. البته پایداری سالهای رکود و استرس مالی منفی بیشتر از سالهای رونق و استرس مالی مثبت بوده، بهگونهای که اثر کلی استرس مالی بر رشد اقتصادی منفی و معنادار بوده است. نتیجهگیری: میتوان گفت یکی از دلایل بروز استرسهای مالی و بهتبع آن بحرانهای مالی، بازارمحور بودن در ساختار مالی کشور است.
