مروری بر یک دهه تحقیقات انجام شده در گروه علوم خاک دانشگاه تهران در زمینه شیمی سیلیسیم در خاک و نقش آن در تغذیه گیاه

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی دانشگاه تهران

2 گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی دانشگاه تهران، کرج ، ایران

doi
10.22059/ijswr.2022.331621.669089
چکیده

در کشاورزی امروزی، سیلیسیم به­عنوان یک عنصر غذایی پرمصرف ضروری و ضد تنش برای تعدادی از گیاهان به خصوص گرامینه­ها و C4 در نظر گرفته شده­است و استدلالی بر شبه ضروری بودن آن در ارتباط با رشد، توسعه و تولیدمثل در آن­ها وجود دارد. این پژوهش با هدف مرور یک دهه تحقیقات انجام شده در زمینه­ی شیمی و تغذیه ­ی گیاهی عنصر سیلیسیم در خاک و گیاه در گروه علوم و مهندسی خاک دانشگاه تهران تهیه شده­است و برآن است تا ضمن مرور مهمترین دستاوردهای این پژوهش­ها در حوزه سیلیسیم­ کارایی ارقام ذرت، سویا، به تأثیر کاربرد سیلیسیم بر خصوصیات تغذیه­ای، فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی گیاهان مختلف اعم از گندم و ذرت و سورگوم و ... در شرایط تنش و نیز تأثیر کاربرد سیلیسیم در غیر متحرک ساختن فلزات سنگین بپردازد. نتایج کلی این مطالعه نشان می­دهد سیلیسیم هم به صورت کودهای شیمیایی سیلیسیمی و نیز باکتری­های حل­کننده سیلیسیم، موجب افزایش سیستم ریشه­ای گیاهان، تنظیم بیوسنتز هورمون­های گیاهی، تحریک تولید برخی آنزیم­های آنتی­اکسیدانت، افزایش مقاومت به تنش­های شوری، خشکی و مقاومت به سمیت فلزات سنگین، افزایش رشد و عملکرد گیاه و افزایش قابلیت دسترسی گیاه به برخی عناصرغذایی نظیر فسفر و نیتروژن می­گردد. در کنار این نتایج، فرکشن و جزء بندی سیلیسیم نیز در خاک­های مختلف مورد تحقیق و تحلیل قرار گرفته­است. به نظر می­رسد با تمرکز بر تحقیقات این عنصر با محوریت "خاک، گیاه و ریزوسفر" می­توان به کاربردی­تر شدن نتایج آن در آینده کشاورزی کشور امیدوار بود.