فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ورود فلزات سنگین به خاک از طریق کودهای شیمیایی و آلی، ریسک انتقال آنها را به زنجیره غذایی از طریق تغییر الگوی انباشت کاتیونها در گیاه تحت تأثیر کم‌آبی، افزایش می‌دهد. بمنظور بررسی انباشت کادمیم، مس و آهن توسط گیاه جو بعنوان گیاهی مهم در مناطق خشک، آزمایشی بصورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه سطح کم‌آبی شامل آبیاری در 100 (شاهد)، 75 و 50 درصد ظرفیت زراعی و چهار مرحله نمونه‌گیری (هر ۱۵ روز) درسه تکرار در سال‌های 1397-1396 و 98-1397 در شهرستان جیرفت اجرا شد. بعد از برداشت جو، کاهش غلظت کادمیم، مس و آهن خاک بترتیب 52، 63 و 23 درصد بود. غلظت آنها در شاخساره گیاه بترتیب66، 85 و 96 درصد نسبت به ریشه کمتر بود. با افزایش کم‌آبی، غلظت آهن باقی‌مانده در خاک و شاخساره افزایش و در ریشه کاهش یافت و غلظت مس در خاک کاهش و در ریشه و شاخساره افزایش یافت درحالیکه غلظت کادمیم در آنها کاهش یافت. شاخص انباشت شاخساره و شاخص انتقال زیستی سه فلز کمتر از یک بودند در حالی‌که شاخص انباشت ریشه مس بالاتر از یک بود و با افزایش سطح کم‌آبی با تفاوت معنی‌دار به 82/6 برابر شاهد رسید. در مدل رگرسیونی چندمتغیره سرعت رشد در دوره‌های رشدی، بیشترین سهم در تبیین واریانس شاخص‌‌ها متعلق به سرعت‌های رشد در سومین و چهارمین دوره پانزده روزه رشد بود. طبق مدل رگرسیونی بین سرعت رشد و شاخص‌های مورد مطالعه، با افزایش سرعت رشد، شاخص انباشت مس ریشه‌‌ها به صورت خطی کاهش (97/0-β=) و شاخص انتقال زیستی برای کادمیم (83/0β=) و مس (86/0=β) افزایش و برای آهن (94/0-β= ) کاهش یافت. نتیجه‌گیری کلی اینکه تحت تنش خشکی هیچکدام از فلزات مورد مطالعه در شاخساره انباشته نشدند هرچند غلظت مس در ریشه‌‌ها 31/3 برابر نسبت به خاک افزایش یافت اما این افزایش منجر به ریسک سمیت‌زایی در شاخساره نشد.