فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کمربند کوهزایی زاگرس، واقع در محل تلاقی ایران مرکزی و صفحه عربستان، به عنوان یکی از فعال‌ترین مناطق لرزه‌خیز از نظر رکوردهای تکتونیکی، زمین‌لرزه، ژئوفیزیکی و زمین‌شناختی در ایران شناخته می‌شود. این پژوهش با بهره‌گیری از الگوریتم خوشه‌بندی توسعه‌یافته ارهامر(اورهامر1986) به بررسی تغییرات مکانی-زمانی بر اساس پارامترهای b-value و Dc-value برای زمین‌لرزه‌های رخ‌داده در پهنه موردنظر می‌پردازد. کاتالوگ زمین‌لرزه زمین‌لرزه‌‌های مورد استفاده در این پژوهش شامل بیش از 40,000 رویداد با بزرگی بیش از 5/1 است که از سال 2006 تا 2024 توسط مرکز لرزه‌نگاری ایران (IRSC) ثبت شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که b-value در زون گسیختگی زاگرس در مناطق شمالی و جنوبی نوسان دارد و تحت‌تأثیر رویدادهای زمین‌لرزه‌ای منفرد است. توزیع مکانی b-value مقدار بیشتر را در زاگرس شمالی نسبت به مناطق جنوبی، با مقادیری بین 5/0 تا 5/1 نشان می‌دهد. با این‌حا‌ل، زلزله سرپل‌ذهاب با بزرگی 3/7 در زاگرس شمالی نشان می‌دهد که بزرگ‌ترین رویدادهای اخیر در بخش شمالی ناحیه رخ داده‌ است. این امر می‌تواند ناشی از تفاوت در نرخ همگرایی، ضخامت رسوبات، یا مکانیسم گسلی در شمال و جنوب ناحیه برخوردی زاگرس باشد. بنابراین، تجمع تنش در زاگرس جنوبی همچنان پابرجاست، اما پتانسیل آزادسازی آن به‌صورت رویدادهای متوسط تا بزرگ بیشتر از وقوع رویدادهای خیلی بزرگ است. تحلیل زمانی b-value همچنین همبستگی بین کاهش b-value و وقوع رویدادهای مهم زمین‌لرزه‌ای (با بزرگی بیش از 6) را نشان می‌دهد. علاوه بر این، ما تغییرات Dc-value (6/1-2) را برای شناسایی تغییرات در ساختار گسل محاسبه کرده‌ایم. Dc-value همبستگی معکوس با b-value را نشان می‌دهد، با نزدیک شدن گسل به شکست، انرژی آزاد شده از تجمع تنش با افزایش Dc-value مشخص می‌شود. هدف این مطالعه ارائه یک دید کلی و جامع از فعالیت‌های تکتونیکی همراه با تغییرات در b-value و Dc-value در زون مورد مطالعه است، که از این طریق درک ما را از توزیع تنش بهبود می‌بخشد. یافته‌ها نشان داد که b-value و Dc-value می‌توانند به‌عنوان شاخص‌های بالقوه افزایش خطر لرزه‌ای در زون عمل کنند.