رشد ذرات هواویزهای جو شهری در اثر جذب رطوبت و اثر آن بر دید افقی

نویسندگان

1 گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jesphys.2026.398653.1007706
چکیده

این پژوهش با هدف بررسی تأثیر هم‌زمان رطوبت نسبی و غلظت ذرات معلق  PM2.5بر کاهش دید افقی در شهر تهران طی فصول سرد سال انجام شد. داده‌های روزانه مربوط به دید افقی، دما، سرعت باد، رطوبت نسبی و بارش از ایستگاه‌های مهرآباد و ژئوفیزیک و داده‌های آلودگی هوا از ایستگاه‌های شریف و تربیت مدرس در بازه زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲ جمع­آوری و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که در شرایط رطوبت نسبی بالا، به‌ویژه بالاتر از ۹۰ درصد، افزایش غلظت PM2.5 موجب کاهش قابل‌توجه دید افقی می‌شود. رابطه‌ای منفی و غیرخطی میان دید افقی، رطوبت نسبی و غلظت ذرات مشاهده شد. در مقابل، افزایش دما و سرعت باد با بهبود دید افقی همراه بود. بررسی رشد حجمی نسبی ذرات نشان داد که در رطوبت‌های بالاتر از ۳۰ درصد، حجم ذرات ریز افزایش می‌یابد و این رشد در غلظت‌های پایین‌تر  PM2.5محسوس‌تر است. همچنین مشخص شد که در روزهای بدون بارش، حتی در رطوبت‌های بالا، دید افقی همچنان تحت‌تأثیر غلظت ذرات قرار دارد. تحلیل‌های آماری نشان دادند که ضرایب همبستگی میان دید افقی و متغیرهای مورد بررسی ضعیف اما معنی­دار هستند. بنابراین نتایج بیانگر آن است که کاهش دید افقی در تهران حاصل برهم­کنش پیچیده میان شرایط هواشناسی و ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی ذرات معلق است.