بررسی مدل‌های دمای میانگین وزن‌دار جوی بر اساس مشاهدات رادیوسوند در ایران

نویسندگان

1 گروه مهندسی نقشه بردای، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، بابل، ایران.

2 گروه مهندسی نقشه بردای، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، بابل، ایران.

doi
10.22059/jesphys.2026.399918.1007712
چکیده

دمای میانگین جوی (Tm)، یکی از پارامترهای کلیدی در تبدیل تأخیر تر (ZWD) به بخار آب قابل بارش (PWV) محسوب می‌شود و نقش مهمی در فرایند برآورد PWV با استفاده از مشاهدات سامانه ناوبری ماهواره‌ای جهانی (GNSS) دارد. از آنجایی‌که برآورد دقیق Tm نیاز به نمایه‌های قائم دما و رطوبت جوی دارد، تا به امروز چندین مدل منطقه‌ای و جهانی تجربی برای برآورد آن توسعه داده شده است. هدف از این پژوهش، ارزیابی صحت برخی از جدیدترین مدل‌های جهانی و منطقه‌ای Tm در کشور ایران و همچنین معرفی مدلی مبتنی‌بر الگوریتم ماشین بردار پشتیبان ( ) با هدف افزایش دقت برآورد Tm در منطقه مورد مطالعه است. به‌منظور ایجاد مدل از مشاهدات ۱۱ ایستگاه رادیوسوند از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳ استفاده شد و برای ارزیابی مدل پیشنهادی در کنار دیگر مدل‌‌ها، از Tm مشتق‌شده از داده‌های تمام ایستگاه‌‌ها در سال 2024 بهره گرفته شد. نتایج ارزیابی نشان داد که مدل پیشنهادی در کاهش مقدار RMSE نسبت به هفت مدل منتخب شامل Bevis، hgpt2، gpt2w، gpt3، GTrop، GGNTm و Rahimi به‌ترتیب بهبودهای معادل ۲۵/۳، ۴۳/۲، ۰۰/۱، ۰۲/۱، ۵۸/۰، ۶۱/۰ و ۶۱/۰ سلسیوس را محقق ساخته است. پس از مدل ، به‌طور میانگین، مدل‌های GTrop، GGNTm و Rahimi در منطقه مورد مطالعه کارایی بهتری را نسبت به سایر مدل‌ها ارائه دادند. همچنین، مدل پیشنهادی در شرایط بارشی نیز با سایر مدل‌ها مقایسه شد و تحلیل‌های آماری عملکرد بهتر آن را نسبت به سایر مدل‌ها تأیید کرد.