ترکیب تمرینات تناوبی پرشدت و مقاومتی: رویکردی غیردارویی برای بهبود شاخص‌های متابولیک و التهابی در مردان دارای اضافه‌وزن

نویسندگان

1 استادیار گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

2 کارشناس ارشد فیزیولوژی ورزشی‌کاربردی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

3 دانشیار گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

doi
10.22080/jaep.2026.30293.2235
چکیده

اهداف: اضافه‌وزن و چاقی با بروز تغییرات نامطلوب متابولیک از جمله افزایش لپتین، هیپرگلیسمی، مقاومت به انسولین و فعال شدن مسیرهای التهابی همراه است. این تغییرات خطر ابتلا به بیماری‌های مزمنی همچون دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی ـ عروقی را افزایش می‌دهند. در سال‌های اخیر، تمرینات ورزشی به عنوان رویکردی غیردارویی در مدیریت اختلالات متابولیک و التهابی مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر ترکیب تمرین تناوبی پرشدت (HIIT) و تمرین مقاومتی بر شاخص‌های متابولیک و التهابی در مردان دارای اضافه‌وزن انجام شد.روش مطالعه: در این مطالعه نیمه‌تجربی، ۳۰ مرد دارای اضافه‌وزن به‌صورت در دسترس انتخاب و به‌طور تصادفی در گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. گروه آزمایش طی ۱۲ هفته (۳ جلسه در هفته، هر جلسه ۴۵ دقیقه) پروتکل تمرین ترکیبی HIIT و مقاومتی را اجرا کردند، در حالی که گروه کنترل فاقد مداخله بود. متغیرهای مورد بررسی شامل لپتین سرمی، گلوکز ناشتا، مقاومت به انسولین (HOMA-IR)، پروتئین واکنشی C (CRP)، اینترلوکین-۶ (IL-6) و فاکتور نکروز تومور آلفا (TNF-α) بود. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) تحلیل شدند.یافته ­ها: نتایج نشان داد تمرینات ترکیبی به طور معنی‌داری موجب کاهش لپتین، گلوکز، مقاومت به انسولین و سطوح CRP ، IL-6 و TNF-α در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل شد (p<0/05). همچنین بهبود معنی‌داری در ترکیب بدنی مشاهده گردید (p<0/05).نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که ترکیب تمرینات تناوبی پرشدت و مقاومتی می‌توانند به‌عنوان یک رویکرد غیردارویی مؤثر در بهبود شاخص‌های متابولیک و کاهش التهاب سیستمیک در مردان دارای اضافه‌وزن مورد استفاده قرار گیرند. این مداخلات می‌توانند در پیشگیری و مدیریت اختلالات مرتبط با دیابت نوع ۲ و بیماری‌های متابولیک نقش بسزایی ایفا کنند.