فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گونه‌شناسی از مطالعاتی است که در دوره معاصر با گسترش علوم بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. با وجود آثار متعددی که در دهه‌های اخیر درباره گونه‌شناسی روایات تفسیری نگاشته شده است، تاکنون پژوهش مستقلی از این زاویه به مطالعه روایات تأویلی نپرداخته است. از این رو جستار حاضر با اتخاذ رویکرد قیاسی-استقرائی به بررسی روایات تأویلی پرداخته و تلاش کرده است الگویی مبتنی بر اصول گونه‌شناسی برای دسته‌بندی این روایات ارائه نماید. در این الگو روایات به لحاظ نوع ارجاع‌دهی به شش گونه تقسیم می‌شوند: «ارجاع به منشأ مفهومی»، «ارجاع به غایت مفهومی»، «ارجاع به مصداق مفهومی»، «ارجاع به منشأ خارجی»، «ارجاع به غایت خارجی» و «ارجاع به مصداق خارجی». پژوهش پس از ارائه الگوی خود، با ذکر مثال‌هایی برای هر کدام از گونه‌های فوق، اعتبار کارکردی الگوی پیشنهادی را نشان می‌دهد و در نهایت با بررسی و نقد آرای شاخص درباره تأویل قرآن اثبات می‌کند که دیدگاه ارائه شده از جامعیت و قدرت تبیینی بیشتری در توصیف و تحلیل روایات تأویلی برخوردار است.