برآورد نیاز آبی زیست‌محیطی و تراز اکولوژیک تالاب پریشان با هدف انتقال آب از سد نرگسی و احیای تالاب

نویسندگان

1 استادیار گروه کشاورزی و منابع طبیعی، دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

3 گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 شرکت مدیریت منابع آب ایران، وزارت نیرو، تهران، ایران.

5 گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
10.22059/ijswr.2022.337853.669191
چکیده

این تحقیق با هدف محاسبة نیاز آبی زیست‌محیطی و تراز اکولوژیک تالاب پریشان جهت انتقال آب از سد نرگسی انجام گردید. بر اساس اطلاعات هیدرولوژیک، ارتباطی بین حجم آب تالاب، میزان بارش و ورودی رواناب‌ها وجود ندارد؛ بنابراین، عامل اصلی خشک‌شدن تالاب، مصرف بی‌رویة آب در کشاورزی است. برای تعیین حقابة هیدرولوژیک، از فرمول بیلان آبی دریاچه استفاده شد. براین‌اساس، نیاز آبی زیست‌محیطی در صورت اجرای طرح نکاشت، 05/15 و در صورت محدودکردن 50 درصدی فعالیت چاه‌های کشاورزی، 95/35 میلیون مترمکعب در سال می‌باشد. در صورت اجرای سناریوی اول، بدون خشکسالی و انتقال آب، بعد از 5/3 سال آب زیرزمینی به تراز صفر رسیده و سپس فرآیند احیاء آغاز می‌شود اما با اجرای سناریوی دوم، این زمان 5 سال بوده و در صورت انتقال آب از سد، تسریع خواهد شد. گونه‌های پرچم، شامل پلیکان پاخاکستری، ماهی پریشانی و گیاه نی هستند. سال 1386 آخرین سال رطوبت کل تالاب بود. در این سال، مقدار تغییرات گونه‌های شاخص  (MSI) پلیکان پاخاکستری، 80 و مطلوب بوده است. آمار صید ماهی پریشانی در این سال، 64 تن و مطلوب بوده است مساحت نی‌زارها در همین سال مساحت 220 هکتار به دست آمد؛ بنابراین تراز اکولوژیک حداقل، بر اساس حجم تالاب در سال 1386، 3/39 میلیون مترمکعب است اما تراز تعادل اکولوژیک بر اساس متوسط حجم در سال‌های پرآبی، 6/51 میلیون مترمکعب می‌باشد؛ بنابراین استفاده از شاخص‌های هیدرولوژیک و اکولوژیک می‌تواند حجم حداقل و مطلوب جهت بازگشت تالاب به کارکردهای طبیعی را تعیین کند. البته نقش آماربرداری دقیق از موجودات شاخص حائز اهمیت فراوان است.