ارزیابی حریم کیفی چشمه با رویکرد تلفیق شاخص آسیب‌پذیری VESPA و روش MDHT (منطقه موردمطالعه: چشمه‌های کارستی در حوضه سد سیمره)

نویسندگان

1 گروه محیط زیست واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه محیط زیست، ,واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران

3 گروه برنامه ریزی، مدیریت و آموزش محیط زیست، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22059/ijswr.2022.334823.669145
چکیده

توسعه ناپایدار بدون درنظرگرفتن آمایش منطقه‌ای می‌تواند اثرات نامطلوب محیطی بخصوص در منابع آب کارستی یک منطقه ازنقطه‌نظر کیفی ایجاد کند. براین‌اساس در این مطالعه با استفاده از تلفیق دو روش تعیین آسیب‌پذیری چشمه و حریم کیفی به روش MDHT، پهنه‌بندی حریم کیفی برای چشمه‌ها به‌عنوان خروجی سیستم کارستی انجام گرفت. این مطالعه برای سه دهنه چشمه در پایین‌دست سد سیمره برای یک دوره پنج ساله انجام شده است. نتایج نشان داد که مقدار شاخص آسیب‌پذیری در چشمه S1 نسبت به دو چشمه دیگر بالاتر و مقدار 4/150 به‌دست‌آمده است. تحلیل نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که میزان آسیب‌پذیری تابعی معکوسی از آبدهی چشمه بوده است. با افزایش میزان آبدهی میزان شاخص آسیب‌پذیری کاهش می‌یابد. باتوجه‌به انتخاب روش MDHT برای تعیین حریم کیفی چشمه و نقش میزان آبدهی در تعیین سناریو حریم، بیشترین میزان آبدهی مربوط به چشمه S3 بوده است. مقدار شاخص MDHT به‌دست‌آمده نیز نسبت به دو چشمه دیگر بیشتر و مقدار 417 محاسبه شده است. کمترین میزان آبدهی نیز مربوط به چشمه S1 بوده که مقدار شاخص MDHT نیز 75/14 به دست آمد و بیشترین سطح و حریم مربوط به چشمه S1 و کمترین سطح حریم مربوط به چشمه‌های S2 و S3 است. نتایج نشان می‌دهد شبکه کارستی چشمه‌های منطقه دارای آسیب‌پذیری بوده که باعث می‌شود حریم کیفی این منابع تحت‌تأثیر قرار گرفته و پهنه‌های حساس منطقه برای توسعه بهره‌برداری به شدت با خطر آلودگی همراه شود.

کلیدواژه‌ها