بررسی نیمرخ‌های سرعت در رودخانه‌های دارای توده‌ گیاهی مستغرق در بستر و نیمه‌مستغرق در ساحل (مطالعه موردی: رودخانه‌های استان فارس و بوشهر)

نویسندگان

1 آب و محیط زیست/عمران/دانشگاه علم و صنعت ایران/تهران/ایران

2 آب و محیط زیست/عمران/دانشگاه علم و صنعت ایران/تهران/ایران

3 گروه آب و محیط‌زیست، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

4 گروه آب و سازه‌های هیدرولیکی، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/ijswr.2022.338910.669206
چکیده

آگاهی از چگونگی تغییرات نیمرخ سرعت در رودخانه­های دارای توده گیاهی در برآورد دقیق دبی جریان، سرعت برشی و مقاومت جریان اهمیت قابل‌توجهی دارد. ازاین‌رو در این پژوهش به بررسی نیمرخ­های سرعت در چهار بازۀ تقریباً مستقیم از رودخانه­های کوهستانی دارای توده گیاهی از استان­های فارس و بوشهر پرداخته شده است. داده­برداری در این پژوهش از اسفند 1399 شروع و در خرداد 1400 به پایان رسید. اندازه‌گیری‌ها در این پژوهش شامل نقشه­برداری، اندازه­گیری سرعت و داده‌برداری از ذرات بستر می­باشد. با بررسی 71 نیمرخ سرعت اندازه­گیری شده در بازه­های انتخابی، نشان داده شد که علی­رغم بالا بودن نسبت ظرافت () در بازه­های موردمطالعه، در 39 درصد نیمرخ­ها پدیده پایین‌افتادگی جریان رخ داده است که این موضوع نشان می­دهد که نسبت ظرافت تنها عامل تأثیرگذار بر پدیده پایین‌افتادگی جریان نمی­باشد. علاوه­ بر این در نیمرخ­های نزدیک به توده گیاهی مقدار پارامتر Dip بزرگ‌تر به دست آمد. همچنین با بررسی قانون لگاریتمی در نیمرخ­های سرعت مشخص شد که قانون لگاریتمی به‌خوبی در بازه­های دارای توده گیاهی قابل کاربرد می­باشد و مقدار حد بالای اعتبار قانون لگاریتمی تا 58 درصد عمق جریان به دست آمد. این مقدار در آزمایشگاه‌ها برای داده‌های سرعت تا 20 درصد عمق نزدیک بستر گزارش شده است.