شناسایی و تحلیل استعارههای ساختاری در تبیین مفهوم امامت و جایگاه اهل بیت (ع) در نهج البلاغه
نویسندگان
1 فارغ التحصیل دکتری علوم و معارف نهج البلاغه، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران.
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران.
doi
10.30497/qhs.2023.244373.3757چکیده
مهمترین مؤلفه هویتی شیعه، امامت و ولایت اهل بیت(ع) است که عامل تمایزبخش این مذهب، از دیگر مذاهب اسلامی است. این مفاهیم، بسامد بالایی در سخنان اولین امام شیعیان دارد؛ به نحوی که بازتاب فراوان آن در نهجالبلاغه مشهود است. در این میان نکته شایان توجه، بهره گسترده حضرت علی(ع) از استعارههای مفهومی است؛ چه آنکه نیاز داشتند قوای شناختی مخاطبان خود را به خدمت گرفته و با استفاده از مفاهیم ملموس و محسوس، مراحل فهم و درک جایگاه امامت را آسانتر نمایند. در این نوشتار بر اساس زبانشناسی شناختی و با استفاده از رویکرد لیکاف و جانسون در استعارهها، مهمترین استعارههای مفهومی از نوع ساختاری، در تبیین مفهوم امامت و جایگاه اهل بیت(ع) مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان دهنده شش حوزه مبدأ است که بر مفاهیم متناظر در حوزه مقصد، نگاشت داده شدهاند. پربسامدترینها، حوزههای مفهومی «نور»، «سفر و حرکت» و «حیات و ممات» است. توجه به این نگاشتها، اثر شایان توجهی در امر فهم و شرح نهجالبلاغه خواهد داشت.