مستدرکنویسی: چیستی، ضوابط، ویژگیها، مزایا و آسیبها
نویسندگان
1 استادیار پژوهشکده علوم اسلامی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، آستان قدس رضوی، مشهد، ایران.
doi
10.30497/qhs.2023.244307.3744چکیده
یکی از سنتهای پژوهشی اصیل حدیث، مستدرکنویسی است. این مهم، در طول تطور به علت مشخص نبودن ضوابط آن و خالی بودن عرصه از پژوهشی که موضوع آن «مستدرکنویسی» باشد دچار آسیبهایی شده است. در این پژوهش، که از جهت جمعآوری اطلاعات کتابخانهای و از جهت روش توصیفی است، با پیگیری پژوهشهایی که درباره مستدرکنویسی انجام گردیده است و مراجعه به تعداد زیادی از تألیفاتی که به نام مستدرک و اصطلاحات همسو با آن چاپ شدهاند، تلاش بر ضابطهمندنمودن مستدرکنویسی و تمایز آن با اصطلاحات همسو شده است. در ادامه به ارایه ویژگیها، مزایا و آسیبهای مستدرکنویسی پرداخته است. بنا بر نتایج حاصل از این مقاله، مستدرک به «کتابی که به هدف جبران و تکمیل استقرا و جمعآوری کتابی دیگر مبتنی و مقیّد به مبانی و روش مؤلف آن و بر طبق ساختار آن، تألیف میشوند» اطلاق میگردد و با تکملهنویسی، تذییلنویسی، ملحقنویسی متفاوت است. عدم رعایت اصل اساسی در مستدرکنویسی، انحراف از استدراک، اشتباه مبنایی در استدراک، اشتباه مصداقی در استدراک و تسامح در کاربرد معنای مستدرک، استفاده از قالب مستدرک به جای ویراست جدید از آسیبهای مستدرکنویسی است.
