فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آب­های زیرزمینی در مناطق خشکی همچون ایران، سهم بسیار زیادی در تأمین آب آشامیدنی و کشاورزی دارند. یکی از خطرهایی که آینده بهره­برداری از منابع آب زیرزمینی را تهدید می­کند، آلودگی این منابع توسط مواد زیان­آور است. در حال حاضر حدود 60 درصد از مصارف آب منطقه دشت ورامین و کل حجم آب مصرفی در بخش شرب از منابع زیرزمینی تأمین می­گردد. یکی از راه­های مناسب جهت جلوگیری از آلودگی آب­های زیرزمینی شناسایی مناطق آسیب­پذیر آبخوان است که از مدل SINTACS برای ارزیابی آسیب‌پذیری آبخوان دشت ورامین استفاده شده است. این روش از هفت پارامتر تشکیل شده که پس از ترکیب پارامترها، نقشه شاخص آسیب‌پذیری به دست می­آید. شاخص این روش بین 92 تا 168 متغیر می­باشد که در رسوبات جاجرود واقع در شمال دشت آسیب‌پذیری زیاد و در اراضی جنوب شرقی روستای جلیل­آباد در شرق دشت و اراضی پایاب دشت آسیب‌پذیری کم و مابقی دشت دارای آسیب‌پذیری متوسط می­باشد. برای ارزیابی نتایج مدل مذکور از مدل عددی سه­بعدی استفاده شد و مدل برای یک دوره یک‌ساله اعتبارسنجی شد که دقت مدل ساخته شده مناسب ارزیابی گردید. در این مدل آلاینده نیترات به‌عنوان عامل آلوده­کننده آبخوان در نظر گرفته شد. به‌منظور صحت­سنجی آسیب‌پذیری ذاتی و ویژه مدل SINTACS، از خروجی نیترات مدل استفاده گردید، مقدار مجذور همبستگی نتایج حدود 65 درصد به دست آمد که همبستگی خوبی را نشان می­دهد. باتوجه‌به اهمیت نقش آبخوان دشت ورامین در تأمین آب موردنیاز منطقه، حفاظت کمی و کیفی این آبخوان از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشد. همچنین جهت کاهش غلظت یون نیترات منطقه موردمطالعه راهکارهای درازمدت ازجمله اصلاح ساختار کشاورزی و الگوی کشت منطقه و احداث شبکه جمع‌آوری و تصفیه‌خانه فاضلاب پیشنهاد می‌گردد.