نقش آموزه‌های قرآنی و حدیثی در گسترش هنجارهای اخلاقی فضیلت‌گرا در حوزه فردی و اجتماعی

نویسندگان

1 مدرس دانشگاه فرهنگیان و دانش آموخته دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.30497/qhs.2023.77433
چکیده

امروز هنجارهای اخلاقی در اکثر جوامع و فرهنگ‌ها به عنوان راهنمای رفتاری انسان‌ها عمل کرده و ساختار زندگی اجتماعی را شکل می دهد. این هنجارهای اخلاقی در حوزه‌های فردی و اجتماعی گستره وسیعی از زندگی اجتماعی انسان ها را دربر می‌گیرند. هدف اصلی در این پژوهش بررسی نقش آموزه‌های دینی اعم از آیات قرآن کریم و احادیث اهل بیت(ع) در گسترش هنجارهای اخلاقی در حوزه فردی و اجتماعی می‌باشد. بدین منظور از روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی استفاده شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که از منظر آموزه‌های دینی، اخلاق را در به سه بخش نظری، تطبیقی و عملی تقسیم می‌کنند که در بخش عملی یا اخلاق هنجاری با نظریه‌های اخلاقی مواجهیم که به سه دسته نتیجه‌گرا، وظیفه‌گرا و فضیلت‌گرا تقسیم می‌شود. اخلاق هنجاری که بخش مهمی از فلسفه اخلاق را شکل می‌دهد، در پی تبیین نظامی از قواعد و اصول حاکم بر افعال اخلاقی است و بر این اساس، آموزه‌های فقهی بیان شده توسط اهل بیت(ع)، نقش اساسی در گسترش هنجارهای اخلاقی در حوزه فردی و اجتماعی دارد. این آموزه‌ها در واقع نقش مکمل برای آموزه‌های قرآنی جهت ساخت جهانی اخلاقی را بر عهده دارند.