فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کتاب ترجمۀ محاسن اصفهان نوشتۀ حسین بن محمّد آوی در سال ۷۲۹ هجری ترجمه‌ای آزاد از اثر عربی مفضّل بن سعد مافروخی در قرن پنجم هجری است. به این ترجمه، با وجود ارزش تاریخی، فرهنگی و ادبی آن، در پژوهش‌های ادبی و تاریخی کمتر توجه شده است. از  دلایل مهم این غفلت، پیچیدگی‌های نحوی و ساختارهای غیرمعمول است که درک متن را دشوار می‌کند. این پژوهش با روش توصیفی- ‌تحلیلی و بر پایۀ سبک‌شناسی نحوی انجام شده است و با رویکرد آسیب‌شناسی نحوی و تحلیل جمله‌به‌جمله و دسته‌بندی ساخت‌ها، سهم هر یک از این عوامل را در ایجاد گره‌های زبانی در سه محور اطناب، حذف و جابه‌جایی، مشخص می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که انباشت این ویژگی‌ها نه‌تنها موجب ابهام و گسست در انتقال معنا شده، بلکه خواننده را به‌جای دریافت محتوای تاریخی، درگیر لایه‌های پیچیدۀ نحوی کرده است. این یافته‌ها روشن می‌کند که دشواری متن بیش از آنکه ناشی از سطح واژگان یا آرایه‌های ادبی باشد، از ساخت‌های نحوی پیچیده سرچشمه گرفته است. تحلیل این ساخت‌ها، افزون ‌بر کمک به فهم بهتر این متن و متون مشابه، می‌تواند به شناخت دقیق‌تر تحول نثر فارسی در قرن‌های هفتم و هشتم یاری رساند و زمینه‌ای برای تدوین فرهنگ ساخت‌های نحوی متون کهن فارسی فراهم آورد.